بنظرتون تشخیص تصاویر AI ممکنه؟ تا حالا شده یک عکس رو توی اینترنت ببینی و با خودت بگی: «وای! واقعاً این اتفاق افتاده؟»
این روزها هوش مصنوعی می‌تونه عکس‌هایی بسازه که اون قدر واقعی به نظر می رسن که شاید در نگاه اول اصلاً متوجه نشی با دوربین گرفته نشدن؛ برای همین قبل از اینکه هر عکسی رو باور کنیم یا برای بقیه بفرستیم، بهتره کمی دقیق‌تر نگاهش کنیم.
اما چطور می‌شه فهمید یک عکس واقعی است یا با هوش مصنوعی ساخته شده؟
هیچ نشونه‌ای به تنهایی نمی‌تونه جواب قطعی به ما بده، اما چند روش وجود داره که کمک می‌کنه تصاویر مشکوک رو بهتر بررسی کنیم.
1- اول ببین عکس از کجا اومده
قبل از اینکه خود عکس رو موشکافی کنی، ببین چه کسی اون رو منتشر کرده و اولین بار کجا دیده شده.
مثلاً اگه عکسی ادعا می‌کنه یک اتفاق عجیب در یک کشور افتاده، فقط به یک پست در شبکه‌های اجتماعی اکتفا نکن، اسم اتفاق یا مکان رو جست وجو کن و ببین منابع معتبر دیگه هم درموردش چیزی گفتن یا نه.
یادت باشه: واقعی به نظر رسیدن یک عکس، دلیل واقعی بودن اتفاق داخل اون نیست.
2- نوشته‌های داخل عکس رو بخون
به تابلوها، بسته بندی‌ها، صفحه موبایل، کتاب‌ها و هر نوشته‌ای که داخل عکس می‌بینی دقت کن.
گاهی در تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی، نوشته‌ها ممکنه عجیب، نامفهوم یا نامرتب باشن. البته ابزارهای جدید در ساخت متن داخل تصویر خیلی پیشرفت کردن؛ بنابراین وجود یک نوشته عجیب فقط می‌تونه یک سرنخ باشه، نه مدرک قطعی.
3- جزئیات کوچیک رو از دست نده
وقتی یک عکس رو می‌بینیم، معمولاً چشممون روی سوژه اصلی می‌مونه؛ مثلاً صورت یک آدم یا یک ساختمان.
این بار کمی اطراف تصویر رو هم نگاه کن: آدم‌های دیگه ، پنجره‌ها، ماشین‌ها، وسایل روی میز و حتی چیزهای کوچیک گوشه عکس رو بررسی کن.
گاهی اگر تصویری با هوش مصنوعی ساخته شده باشه، ایرادها نه در سوژه اصلی، بلکه در همین جزئیات کمتر دیده شده خودشون رو نشون می‌دن.
4- دست‌ها و چهره‌ها رو بررسی کن
شاید شنیده باشی که «اگه دست‌های عکس عجیب باشه، حتماً با AI ساخته شده!» اما این تصور دیگه چندان قابل اعتماد نیست.
هوش مصنوعی در ساخت دست، چهره و جزئیات بدن خیلی پیشرفت کرده با این حال، اگر انگشت‌ها، عینک، گوشواره، مو یا بخش‌هایی از صورت غیرطبیعی به نظر رسیدن، بهتره عکس رو با دقت بیشتری بررسی کنی.
5- حواست به نور و سایه باشه
به سایه‌ها نگاه کردی؟ در یک عکس واقعی، نور و سایه‌ها باید با شرایط محیط هماهنگ باشن، مثلاً اگه نور از سمت راست میاد، سایه یک وسیله نباید طوری باشه که انگار نور از سمت چپ تابیده.
البته اشتباه در نور و سایه فقط مخصوص تصاویر AI نیست و ممکنه در عکس‌های واقعیِ ویرایش شده هم دیده بشه؛ پس این مورد هم فقط یک نشونه برای بررسی بیشتره.
6- انعکاس‌ها رو فراموش نکن
آینه، شیشه و آب می‌تونن سرنخ‌های جالبی بهت بدن.
اگر در تصویر انعکاس یک آدم یا وسیله با خود سوژه هماهنگ نباشه، ممکنه تصویر نیاز به بررسی بیشتری داشته باشه. البته ویرایش عکس‌های واقعی هم می‌تونه چنین تغییراتی ایجاد کنه؛ بنابراین با دیدن یک انعکاس عجیب، سریع نتیجه گیری نکن!
7- اطلاعات مربوط به عکس رو بررسی کن
بعضی فایل های تصویری اطلاعاتی درباره منشأ و تغییراتشون دارن؛ یکی از استانداردهای مربوط به این موضوع Content Credentials نام داره.
این اطلاعات می‌تونن جزئیاتی درباره چگونگی ایجاد یا ویرایش یک عکس ارائه بدن و در بعضی موارد مشخص کنن که در روند تولید اون از هوش مصنوعی استفاده شده یا نه.
البته این اطلاعات ممکنه هنگام ویرایش یا انتشار عکس از بین برن؛ بنابراین نبودن Content Credentials هم به معنی واقعی بودن عکس نیست.
8- از ابزارهای تشخیص کمک بگیر
برای شناسایی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، ابزارهای مختلفی ساخته شده‌اند.
یکی از نمونه‌ها SynthID متعلق به Google DeepMind هست؛ این فناوری می‌تونه در بعضی تصاویر تولیدشده با ابزارهای گوگل، یک واترمارک دیجیتال نامرئی قرار بده؛ این واترمارک با چشم دیده نمی‌شه اما ابزارهای مربوط به SynthID می‌تونن وجود اون رو بررسی کنن.
با این حال، SynthID هم برای همه تصاویر موجود در اینترنت کاربرد نداره و تشخیص تصاویر ساخته شده با AI همچنان کار ساده‌ای نیست!
پس چی کار کنیم؟
واقعیت اینه که امروزه شاید نتونی فقط با نگاه کردن به یک عکس، با اطمینان بگی واقعیه یا با هوش مصنوعی ساخته شده.
بهتره چند نشونه رو کنار هم بذاری: منبع عکس، جزئیات تصویر، اطلاعات مربوط به منشأ فایل و منابع معتبر دیگه.
اگر عکس ادعای عجیب یا مهمی داره، حتماً درباره موضوعش جست‌وجو کن و ببین منابع معتبر دیگه هم همون اتفاق رو تأیید کرده‌اند یا نه.
جمع‌بندی
حالا که می‌دونی یک عکس می‌تونه کاملاً واقعی به نظر برسه، اما درعین حال با هوش مصنوعی ساخته شده باشه، بهتره از این به بعد با دقت بیشتری به تصاویری که در اینترنت می‌بینی نگاه کنی.
فقط یادت باشه قرار نیست با دیدن یک انگشت عجیب، سایه نامنظم یا نوشته ناخوانا سریع نتیجه بگیری که عکس حتماً با هوش مصنوعی ساخته شده، هیچ‌کدوم از این نشونه‌ها به تنهایی قطعی نیستن.
در دنیایی که تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی هر روز واقعی تر می‌شن، بررسی کردن قبل از باور و بازنشر، یکی از مهم‌ترین مهارت‌های ما در فضای مجازیه.
پس دفعه بعد که یک عکس عجیب یا باورنکردنی دیدی، قبل از اینکه سریع برای بقیه بفرستیش، چند ثانیه مکث کن و از خودت بپرس: «از کجا معلوم این واقعاً اتفاق افتاده؟»
اختصاصی نشریه اینترنتی نوجوانها – معصومه درگاهی
