, ,
,

تغذیه روزه داران (1)

روش صحیح تغذیه در ماه رمضان، یکی از موارد مهمی است که لازم است مورد توجه قرار گیرد تا از عوارض جسمی و یا عصبی جلوگیری شود. در غیر این صورت، ممکن است عوارضی پدید آید که یا روزه گرفتن را عامل آنها محسوب کنند و یا اثرات آن باعث عدم تداوم روزه گرفتن شود.

در اینجا برای شما تغذیه سالم در روزها و شب های ماه رمضان را جمع آوری کرده و آورده ایم.

افطار

– ابتدا با چای شیرین کمرنگ، آب جوشیده ولرم یا شیر گرم و خرما یا کشمش روزه خود را باز کنید.  شروع افطار با یک ماده قندی طبیعی مانند خرما، کشمش، عسل، اشتها را کنترل کرده و زیاده خوری کمتر پیش می آید. سپس یکی از غذاهای زیر پیشنهاد می شود:  نان و پنیر و سبزی (حتی الامکان استفاده از مغزها مثل گردو یا پسته)، شامی، انواع کوکو، فرنی، شیربرنج  یا حلیم بدون روغن.

– استفاده از خرما، جایگزین بسیار سودمندی برای زولبیا و بامیه می تواند باشد. قندهای فروکتوز وگلوکز موجود در خرما به راحتی و فوراً توسط بدن جذب شده و بدون نیاز به هضم، در بدن تولید انرژی کرده و ذخیره می شوند، خرما حاوی مقادیر مناسبی از آهن، پتاسیم، منیزیم، گوگرد، مس، کلسیم، فسفر، فیبر و ویتامین هایی چون A،B۱،B۲، بیوتین، اسید فولیک وC می باشد.

– معده خالی در هنگام افطار تحمل غذای سنگین را ندارد لذا خوردن غذاهای سهل الهضم و تقریباً نرم برای افطار مناسب است.

– از مصرف مواد نفاخ، حجیم و نوشیدنی های گازدار بسیار خنک، غذاهای پرچرب مانند آش رشته و آبگوشت که سبب ایجاد اختلالات هضم می شوند خودداری کنید، غذاهای پرچرب و شیرین و همچنین کافئین موجود در بعضی از غذاها سبب افزایش اسید معده و احساس ترش کردن و سوزش می شوند (زولبیا، بامیه، حلوا، شکلات و خورش بادمجان نیز چنین اثراتی دارند).

– از خوردن چند نوع غذای متفاوت در هنگام افطار خودداری کنید.

– عجله در خوردن غذا و خوب نجویدن آن منجر به عدم هضم و جذب کافی غذا و ایجاد ناراحتی های گوارشی مانند نفخ، سنگینی و احساس پری می گردد. در فرهنگ ایرانی اغلب در زمان افطار، از پیش غذاهایی نظیر: شله زرد، حلوا، زولبیا، بامیه، رشته خشکار و… استفاده می شود که ترکیبی از چربی ها، نشاسته و قند است. مصرف نا متعادل آنها باعث افزایش دریافت کالری و افزایش وزن پس از ماه رمضان نیز می شود.

– هنگام افطار بایستی از موادغذایی استفاده شود که به طور ناگهانی به دستگاه گوارش فشار وارد نکند.

– در افطار باید مقدار غذا را تدریجا اضافه کنیم و از رقیق شروع کرده و به غلیظ برسیم.

– سعی کنید قاشق غذا را در دهان بگذارید نه اینکه غذا را از سطح قاشق بمکید! زیرا اینکار باعث بعلیدن هوا شده و سبب نفخ و ناراحتی گوارشی می شود.

– عادت کنید از غذاهای سرخ کردنی در رژیم غذایتان کمتر استفاده کنید ( به منظورکاهش خطر سرطان و هضم بهتر غذا و کاهش نفخ).

– بلافاصله بعد از خوردن غذا چای ننوشید.

– سبزی را در افطار میل کنید. سالاد (بدون پیاز) مکمل خوبی برای غذاها در ماه مبارک رمضان است.

– از آشامیدن آب فراوان در وسط غذا خودداری کنید.آب در وسط غذا سبب رقیق شدن شیره گوارشی و اختلال در هضم می‌شود.

– یک پیش غذای مناسب برای افطار، یک سوپ مناسب است چون هم آب بدن را تأمین می‌کند و هم هضم خوبی دارد.

– درمورد نوجوانان و افرادی که تازه به سن تکلیف رسیده‌اند (چون در دوران رشد هستند) باید افطار و شام در یک وعده با هم خورده شوند.

– استفاده فراوان از آب و نیز انواع شربت‌ها به بهانه کنترل تشنگی نه تنها باعث کنترل تشنگی نخواهد شد، بلکه استفاده از حجم بالای مایعات و گنجاندن آن در معده‌ای که ساعت‌ها خالی بوده است، می‌تواند باعث التهاب معده و دستگاه گوارش شود، لذا پس از چند روز این افراد دچار درد در ناحیه فوقانی شکم شده و گاه باعث می‌شود که از ترس ناراحتی شدیدتر، نتوانند به روزه‌داری ادامه دهند. در مورد مصرف فراوان شربت‌ها نیز با توجه به افزایش قند ناگهانی دریافتی و ترشح شدید هورمون انسولین برای تنظیم قند خون، در فاصله زمانی کمی فرد دچار گرسنگی و ضعف شده و مجددا برای رفع آن به استفاده از مواد غذایی شیرین پرداخته و این سیکل تکرار می‌شود.

سحر

– سعی کنید هنگام خوردن سحری در وقت سحر بیدار شوید، از خوردن سحری در ساعت ۱۱ تا ۱۲ شب خودداری کنید. بدون عجله و با آرامش سحری بخورید. حتی اگر میل به خوردن غذا ندارید، آب، چای، شیر و مانند این‌ها را فراموش نکنید.

– از مصرف بادمجان، غذاهای تند، پرادویه و شور که موجب احساس تشنگی در طول روز می شود خودداری کنید.

– مصرف میوه، آب میوه تازه، کاهو و گوجه فرنگی هنگام سحر از تشنگی در طول روز جلوگیری می کند.

تغذیه سالم و آسان در روزه داری

– حذف سحری به خیال تأثیر روی لاغر شدن، کار درستی نیست، چون باعث سوخت ناقص چربی‌ها و تولیدکتون ها و ایجاد سردرد می شود. همچنین سبب پایین افتادن قند خون (هایپوگلیسمی) شده و عوارض عصبی ایجاد می کند که منجر به کاهش یادگیری و خستگی می شود. خالی ماندن دستگاه گوارش برای مدت طولانی منجر به ترشح اسید و سوزش سردل و زخم معده می شود؛ بنابراین صرف سحری برای همه روزه داران به خصوص نوجوانان در حال رشد ضروری بوده و سحری باید شامل یک وعده غذای کامل برای هر فرد باشد، زیرا در طول روز بدن به پروتئین نیازمند است،که می توان با قرار دادن گوشت، برنج، حبوبات و سبزیجات در سحری پروتئین های مورد نیاز بدن را تأمین کرد.

– سحری باید شامل یک وعده غذای کامل، سبک و سرخ نشده باشد.

– یک لیوان شیر یا ماست، نیز باید در وعده سحری گنجانده شود.

– از مصرف چای زیاد در سحری باید خودداری کرد زیرا کافئین موجود در چای اثر دیورتیک دارد و موجب افزایش ادرار و دفع آب از بدن و از دست دادن مواد معدنی مورد نیاز بدن می شود.

– خوردن چند عدد خرما و یا حلوا در انتهای سحر توصیه می شود.

– بسیاری از افراد معتقدند، هنگام سحری باید از موادغذایی که انرژی بالایی دارند استفاده کنند تا در طول روز احساس گرسنگی نکنند. به خاطر همین مسأله خوردن غذاهای چرب را ترجیح می دهند ولی باید توجه داشت که به دنبال مصرف مواد غذایی پرچرب، تشنگی شدیدی عارض شده که باعث ایجاد مشکلات عدیده ای در این افراد می گردد. از طرف دیگر عده ای مواد قندی را ترجیح می دهند که ذکر این نکته ضروری است که مصرف مواد قندی و شیرینی به مقدار زیاد و در یک وعده باعث افزایش ناگهانی هورمون انسولین در خون شده و با توجه به اینکه این هورمون باعث کاهش قند خون می شود و ممکن است در اثر آن عوارضی چون سرگیجه، بی حالی، پرخاشگری، عصبانیت و ضعف ناگهانی به وجود آید. پس بهتر است در وعده غذایی سحری از کربوهیدرات های پیچیده استفاده شود که بتواند هم انرژی روزانه را تأمین کند و هم از افت ناگهانی قند خون جلوگیری کند. کربوهیدرات های پیچیده شامل: نان، عدس، جو، غلات، برنج، سیب زمینی، میوه، سبزیجات و حبوبات هستند.

– شیره انگور سرشار از مواد مغذی است، به خصوص برای افرادی که دچار ضعف در روز می شوند بسیار مفید است. به جای عسل می توانید شیره ی انگور را با شیر میل کنید. همچنین می توانید مقداری از این شیره را در آب خنک بریزید و با افزودن کمی آب لیموی ترش به آن، یک شربت خوشمزه درست کنید که برای افزایش اشتها خوب است و به جای نوشابه های گازدار می توانید آن را مصرف کنید. البته افراد دیابتی نباید از این شیره مصرف کنند.

– کسانی که هنگام سحر اشتها به خوردن ندارند می‌توانند آب، شیر، خرما و حتی چند عدد لیموترش تازه میل کنند که در طول روز دچار تشنگی نشوند.

– خوردن غذاهای خشک مثل انواع کوکوها، کتلت، کباب، ماهی و جوجه‌کباب موجب عطش زیاد می‌شود و برای سحر مناسب نیست. این غذاها خصوصا زمانی که با ادویه زیاد آماده شوند موجب تشنگی شدید وترش کردن و ورم معده می شود.

– کسانی که بدون خوردن سحری روزه می گیرند به علت صرف دیر هنگام شام سنگین، خواب مناسبی ندارند و به علت فاصله زیاد صرف غذا از شام تا افطار، در طول روز تمرکز و کارایی خود را از دست می دهند.

– انواع چلوخورشت ها و پلوهای مخلوط با حبوبات و سبزیجات ( عدس پلو و لوبیا پلو، سبزی پلو) به همراه مرغ یا گوشت و سبزی های تازه مثل سبزی خوردن برای این وعده مناسب است.

– بلافاصله پس از صرف سحری دراز نکشید زیرا اینکار موجب برگشت غذا از معده به مری و ناراحتی گوارشی می شود.

مهدی جلالی، کارشناس تغذیه

تابناک باتو

بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

یا    

رمز خود را فراموش کرده اید؟

ساخت یک حساب جدید