, ,
,

خان نوروزیدر آیین‌های‌ باستانی‌ ایران‌ برای‌ هر جشن‌ یا مراسم‌ مذهبی‌، خوانی‌ گسترده‌ می‌شد که‌ در آن‌، افزون‌ بر وسایل‌ و اسباب‌ نیایشی‌، فرآورده‌های‌ فصل‌ و خوراکی‌های‌ گوناگون‌ نیز بر خوان‌ نهاده‌ می‌شدند. زیرا خوردن‌ خوراکی‌ در جشن‌ها و مراسم‌ دینی‌، یکی‌ از آداب‌ دیرینه‌ در ایران‌ بود و «میزد» نام‌ داشت‌.

این‌ خوان‌ را بر صفحه‌ای‌ بلندتر از زمین‌ می‌چیدند و شخصی‌ را هم‌ برای‌ پخش‌ کردن‌ خوراکی‌ها و پذیرایی‌ می‌گماشتند که‌ میزدپان‌ نام‌ داشت‌، یعنی‌: پاینده‌ خوان‌. امروزه‌ میزد به‌ صورت‌ میز و میزدپان‌ به‌ صورت‌ میزبان‌ در زبان‌ فارسی‌ به‌ کار می‌روند.

خوان‌ نوروزی‌ را روی‌ بهترین‌ بافته‌ها (شال‌ یا ترمه) می‌گستردند و بهترین‌ و نفیس‌ ترین‌ بشقاب‌ها، شمع دان‌ها و آتش دان‌ها را روی‌ آن‌ می‌چیدند. این‌ رسم‌ خوان‌ چیدن‌، امروزه‌ نیز در عروسی‌ها و سوگواری‌ها پابرجاست.

در دوران‌ ساسانیان‌، بازرگانی‌ ابریشم‌ ساسانی‌ از رونق‌ بسزایی‌ برخوردار بود و دست‌ بافته‌های‌ نفیس‌ با نخ‌های‌ زری‌ و نقره‌ ای‌، به‌ کشورهای‌ آسیایی‌ و اروپایی‌ صادر می‌شدند. هنوز هم‌ از این‌ پارچه‌ها در موزه‌های‌ نامدار گیتی‌ نگاهداری‌ می‌شود.

ساسانیان‌ با برخی‌ از این‌ کشورها، بازرگانی‌ کالا به‌ کالا داشتند. فرآورده‌های‌ ساسانی‌ در هندوستان‌ با ادویه‌ و در چین‌ با ظرف‌های‌ گرانبها و نفیس‌ از جنس‌ کائولین‌ مبادله‌ می‌شدند. چون‌ این‌ قاب‌ها از چین‌ به‌ ایران‌ آورده‌ می‌شدند، ظرف‌های‌ چینی‌ نام‌ گرفتند.

این‌ ظرف‌ها در زبان‌ عربی‌ نیز، به‌ نام‌ کشور صین‌ ظرف‌های‌ صینی‌ نامیده‌ می‌شوند. ایرانیان‌ بعدها این‌ واژه‌ را به‌ صورت‌ سینی‌ نوشتند و آن‌ را برای‌ ظرف‌های‌ فلزی‌ به‌ کار بردند.

نماد گرایی‌ سفره‌ نوروزی‌

سبزه‌: معمولاً از دانه‌ گندم‌، عدس‌ یا جو درست‌ می‌شود و نماد تجدید حیات‌ و تولدی‌ دوباره‌ است‌. رنگ‌ سبز آن‌ رنگ‌ ملی‌ و مذهبی‌ ایرانیان‌ است‌.

سنجد: نماد عشق‌ و مهربانی‌ و محبت‌ است‌.

سیب‌: سیب‌ سرخ‌ بزرگ‌ نماد تندرستی‌، سلامتی‌ و زیبایی‌ است‌.

سمنو: گندم‌ و غذاهایی‌ که‌ با گندم‌ درست‌ می‌شوند نماد باروری‌ گیاهان‌ و حاصل خیزی‌ هستند.

سرکه‌: سرکه‌ نماد صبر و شکیبایی‌ است‌.

سماق‌: بیش تر ایرانیان‌ سماق‌ را نماد گیرایی‌ و جذابیت‌ زندگی‌ می‌دانند، بعضی‌ نیز معتقدند سماق‌ به‌ دلیل‌ رنگ‌ سرخ‌ و آتشینش‌ یادآور پگاه‌ و طلوع‌ خورشید است‌.

سیر: مظهر تندرستی‌ و سلامتی‌ کامل‌ است‌.

سرکه‌: نماد رونق‌ و شکوفایی‌ و دارایی‌ است‌.

سنبل‌: گل‌ سنبل‌ بنفش‌ یا صورتی‌ نماد زندگی‌ و زیبایی‌ است‌ و هم چنین‌ آمدن‌ بهار را بشارت‌ می‌دهد.

سنگک‌: بعضی‌ از ایرانیان‌ نان‌ سنگک‌ بر سر سفره‌ خود می‌گذارند که‌ نماد رونق‌ و شکوفایی‌ است‌.

گل‌: نماد دوستی‌ است‌.

ماهی‌ قرمز: نماد زندگی‌ است‌.

آیینه‌: در بالاترین‌ بخش‌ سفره‌ قرار داده‌ می‌شود تا نور و روشنایی‌ و راستی‌ را در سال‌ جدید به‌ ارمغان‌ آورد.

شمع‌: در دو سمت‌ آیینه‌ قرارداده‌ می‌شود و مظهر نور و روشنایی‌ است‌. زرتشتیان‌ در قدیم‌ براین‌ باور بوده‌اند که‌ سرزمین‌ اهورامزدا سرزمین‌ نور و روشنایی‌ است‌ و هرکجا که‌ نور باشد شیطان‌ در آن‌ راه‌ نمی‌یابد. بعضی‌ نیز براین‌ باورند که‌ شمع‌ نماد سرور و شادی‌ است‌.

تخم‌ مرغ‌: تخم‌ مرغ‌ها که‌ بنابر سلایق‌ افراد با رنگ‌های‌ گوناگون‌ تزیین‌ می‌شوند مظهر باروری‌ و حاصلخیزی‌اند.

کتاب‌ مقدس‌: پیروان‌ مذاهب‌ مختلف‌ بنابر اعتقادات‌ مذهبی‌ کتاب‌ مقدس‌ خود را بر روی‌ سفره‌ قرار می‌دهند که‌ این‌ کتاب‌ به‌ منزله‌ طلب‌ آمرزش‌ و برکت‌ است‌.

اسپند: در زمان‌های‌ قدیم‌ مقدس‌ بوده‌ و در رسوم‌ مربوط‌ به‌ دعا و نیایش‌ به‌ کار برده‌ می‌شده‌. بنابراین‌ قراردادن‌ آن‌ در سر سفره‌ را خوش‌ یمن‌ می‌دانند. سپنتا ریشه‌ واژه‌ اسپند است‌ که‌ در اوستا آمده‌ و به‌ معنی‌ مقدس‌ است‌.

آب‌: نماد روشنایی‌ و پاکی‌ است‌. برخی‌ براین‌ باورند که‌ آب‌ و سکه‌ باید در کنار یکدیگر قرار گیرند و سکه‌ را درون‌ ظرفی‌ از آب‌ سرسفره‌ می‌گذارند.

پرتقال‌: پرتقال‌ را معمولاً در ظرف‌ آب‌ قرار می‌دهند که‌ نمادی‌ است‌ از کره‌ زمین‌ در مرکز کائنات‌.نان‌: امروزه‌ بعضی‌ از مردم‌ نان‌ سنگک‌ بر سر سفره‌ خود می‌گذارند اما در قدیم‌ در عصر ساسانیان‌ مردم‌ نان‌هایی‌ به‌ اندازه‌ یک‌ کف‌ دست‌ یا کوچک‌تر می‌پختند که‌ درن‌ نام‌ داشت‌. آنها این‌ نان‌ را بر سر سفره‌ نوروزی‌ خود قرار می‌دادند و برخی‌ اوقات‌ با کنجد روی‌ آن‌ جملاتی‌ درخصوص‌ تبریک‌ سال‌ جدید می‌نوشتند.

روزنامه اعتماد

بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

نام کاربری و رمز عبور خود را وارد کنید

یا    

رمز خود را فراموش کرده اید؟

ساخت یک حساب جدید