با پیشرفت علم و تکنولوژی دغدغه خاطر اکثر والدین این است که چرا نوجوان ها به جای آن که به درس و مدرسه و یا شرکت در امور اجتماعی علاقه داشته باشند ، اکثر اوقات خود را با رسانه ها یی مثل رایانه ، تبلت ، گوشی های همراه، و بیشتر از همه تلویزیون مشغول می کنند .
یکی از مشکلات عمده والدین و جوان ها ، استفاده بیش از حد از تلویزیون است و این به این دلیل است که تلویزیون یک وسیله ارتباط جمعی و سرگرم کننده است و اکثر اوقات نوجوان ها را به خود مشغول کرده است . متاسفانه در اکثر خانوادها بازار بحث و مشاجره بین فرزندان برای دیدن کانال های مختلف تلوزیونی به هنگام شروع درس و مدرسه داغ است .
ما دراین جا به نکاتی اشاره می کنیم که والدین چه کاری باید انجام دهند تا مستقیما وارد بحث با نوجوان ها نشوند و یا آن ها را بی مقدمه از دیدن تلویزیون و دیگر رسانه ها منع نکنند ؟
1-با آرامش و تواضع به آن ها بگویید وقت آزاد برای دیدن تلویزیون پایان رسیده است . برای آن ها توضیح دهید که فعالیت های دیگری هم در زندگی وجود دارند که شما از آن ها غافل شده اید . مطمئن باشید که نوجوان چون دلایل منطقی را زیاد پذیرا نیست با دلخوری و عصبانیت با شما برخورد خواهد کرد اما شما با صبوری و دلایل منطقی وقتی را برای دیدن برنامه ها اختصاص دهید و متذکر شوید که باید به انجام امور دیگر هم برسند .
2-دیدن برنامه ها را با شرکت دادن فرزندان در امور دیگر محدود کنید . با آن ها مشورت کنید و جدولی را از برنامه های مورد علاقه او فراهم کنید و از او نظر بخواهید که یک یا دو ساعت را به دیدن این برنامه ها اختصاص دهد و او را مجبور کنید تا بپذیرد که بقیه ساعت ها به انجام امور خود بپردازد.
3-در ساعت هایی که نوجوان مشغول امور دیگر است سعی کنید تلویزیون را خاموش کنید در غیر این صورت سر و صدای تلویزیون موجب آشفتگی ذهن او و عدم رسیدگی صحیح به تکالیف او می شود.
4-سعی کنید به جای استفاده مداوم از بازی های رایانه ای ، تماشای تلویزیون یا هر نوع وسایل الکترو نیکی مدرن مدتی را به بازی های قدیمی اختصاص دهید . بازی های دوران کودکی خود را به جوان ها آموزش دهید و ساعت هایی را به صورت خانوادگی به انجام آن اختصاص دهید . با این کار شما نه تنها دیدن تلویزیون را محدود کرده اید بلکه روابط عاطفی شما و نوجوانتان را بهبود داده اید. علاوه بر آن پایه ی اجتماع کوچک خانواده خود را محکم تر خواهید کرد .
5-تلویزیون را تا جایی که ممکن است به مکان های عمومی مثل سالن پذیرایی منتقل کنید و هرگز اجازه ندهید، نوجوان ها در اتاق خواب از وسایلی این چنین استفاده کنند، چون هم مانع استراحت و رسیدگی به امور شخصی آنان می شود و هم عدم کنترل برنامه های تلویزیونی و رایانه توسط والدین ممکن است اثرات جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد .
6-در اکثر خانواده ها دیده می شود که حتی در اتومبیل های شخصی شان مانیتور هایی نصب کرده و در سفرها یا مواقعی که با وسیله نقلیه شخصی به مکان های مختلف می روند از آن استفاده می کنند با این کار بدون این که خودشان بخواهند ساعت های زیادی را تلف می کنند . به جای این کار کافی است فرزندانتان را به شنیدن موسیقی های سالم و یا به مطالعه تشویق کنید یا می توانید با صحبت های خانوادگی و تعریف کردن مطالب جالب نوجوانتان سرگرم کنید و یا حتی آن ها را به دیدن مناظر زیبای اطراف و شناخت اماکن مختلف مشغول کنید .
7-آن ها را تشویق کنید به برنامه های علمی تلویزیون توجه کنند و از جدید ترین اختراعات و کشفیات روز دنیا اطلاع پیدا کنند . حس کنجکاوی آن هارا تحریک کنید تا از چیز هایی که در تلویزیون گفته می شود استفاده کنند و خوشان به کشفیات تازه ای دست پیدا کنند .
8-برای تخلیه انرژی جوان ها باید چاره ای درست اندیشیده شود بهترین راه ورزش و بازی است استفاده از بازی هایی که در آن ها از وسایلی مثل توپ، راکت تنیس ، بدمینتون ، طناب بازی ، دوچرخه و سایر اشیاء باشد بسیار متنوع جذاب و موثر خواهد بود .
9-یکی دیگر از روش های موثر برای دور نگه داشتن از تماشای بیش از حد رسانه ها و برنامه های کاذب تلویزیون ، رفتن به مکان هایی مثل: پارک های تفریحی، پیک نیک ،موزه ،سینما ، مراکز علمی ،باغ وحش ، مراکز خرید و آکواریوم و… است .
10-اگر در طرح کاهش تماشای تلویزیون موفق شدید سعی کنید فرزندانتان را با خرید هدایای مناسب مثل: کتاب ، بازی های فکری ،انواع سازه ها ی فکری، لباس های جدید و… تشویق کنید و تمرکز فکر و اعتماد به نفس را در آنان تقویت کنید .
استفاده صحیح نوجوانان از رسانه ها نیازمند آگاهی و برنامهریزی مناسب است. این موضوع از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا رسانهها میتوانند تأثیرات مثبت و منفی عمیقی بر رشد فکری، اجتماعی و روانی نوجوانان داشته باشند. برای بهرهبرداری بهینه از رسانهها، نوجوانان باید زمان مشخصی را به استفاده از آنها اختصاص دهند و از مصرف بیرویه و غیرهدفمند خودداری کنند.
همچنین، انتخاب محتوای مناسب و آموزشی از میان انبوه اطلاعات موجود در رسانه ها بسیار حیاتی است. والدین و مربیان نیز نقش مهمی در هدایت نوجوانان به سمت استفاده سازنده از رسانهها دارند. آموزش مهارتهای تفکر انتقادی به نوجوانان میتواند به آنها کمک کند تا محتوای رسانهای را تحلیل کرده و تأثیرات منفی آن را کاهش دهند. در نهایت، ایجاد تعادل میان استفاده از رسانه ها و فعالیتهای دیگر مانند ورزش، مطالعه و تعاملات اجتماعی میتواند به رشد همهجانبه نوجوانان کمک کند.
