عکس های ۱۷۰ سال قبل ایران

مجموعه بی همتایی از عکس های ایران که قدمت آن به بیش از ۱۶۰ سال قبل می ‌رسد، در “گالری هنری فریر” و بایگانی (آرشیو) “گالری آرتور. ام. سکلر” در مجموعه موزه های موسسه اسمیتسونین؛ واقع در شهر واشنگتن نگهداری می ‌شود.

history.nojavanha (1)

این عکس ها در دوران قاجار و توسط “آنتوان سوروگین”  عکاس ارمنی برداشته شده‌اند. وی در۱۸۴۰به دنیا آمد و در سال ۱۹۳۳ از دنیا رفت. از آن جا که او بیش ترین سال های عمر خویش را در دوران حکومت قاجارها بر ایران سپری کرده به عکاس عصر قاجاریه معروف است.

آنتوان سوروگین ارمنی عکاس دربار قاجار

history.nojavanha (2)

 

آنتوان در گرجستان بزرگ شد. سپس به روسیه رفت و به تحصیلات هنری پرداخت. وی ابتدا به نقاشی علاقه داشت اما پس از مرگ پدر درحادثه سوارکاری و به دلیل کمک به معاش خانواده، عکاسی را پیشه خود کرد. او که از اواخر قرن نوزدهم به ایران بازگشته بود به کمک برادران خود، کولیا و امانوئل، عکاس خانه‌ ای در خیابان علاءالدوله تهران دائر نمود. این خیابان که در عهد قاجاریه مرکز اصلی شهر تهران به حساب می ‌آمد از باغی به همین نام منشعب شده و امروزه به نام خیابان فردوسی شناخته می ‌شود.

سوروگین پس از جا افتادن در ایران، عکسبرداری از نقاط مختلف این کشور و به ویژه از همه اقشار و گروه های اجتماعی مردم آن را آغاز کرد. بسیاری از عکس های وی در حد فاصل سال‌های ۱۸۷۰تا ۱۹۳۰ برداشته شده‌اند؛ این عکس ها همه از آثار و کارهای اوست.

                                                                                                                                                                                             بانوی عصر قاجار

history.nojavanha (9)

 

اهمیت مجموعه سوروگین زمانی بیش تر معلوم می شود که دریابیم آنچه به جا مانده، بقایای بیش از هفت هزار عکس است که در جریان آتش‌سوزی مغازه او در خلال درگیری های عصر مشروطیت و حملات محمد علی شاه سوخت و از میان رفت. در سال ۱٩٠۸ (۱٢۸٧ هجری شمسی) خانواده سوروگین به علت ارتباطشان با جنبش مشروطه دچار مشکلات زیادی شدند. آن ها ناچار به سفارتخانه انگلستان پناه بردند. چرا که با وجود این که سوروگین روسی بود ولی سفارتخانه انگلستان را بر سفارت روسیه ترجیح می داد زیرا این سفارت از استبداد حاکم حمایت می کرد.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
کاخ چهل ستون

 

 

زندگی دهقان‌ها

 history.nojavanha (3)

تسلط او به زبان فارسی، مزیت اصلی وی در ایجاد ارتباط با مردم ایران و نواحی مختلف آن بوده است. به طوری که عکس هایی که از دربار سلطنتی قاجار، حرمسرا، مساجد، بناهای تاریخی و مردم نقاط مختلف ایران برداشته است، از مهم ترین اسناد تصویری تاریخ ایران و مشرق زمین به حساب می ‌آیند. اسنادی که می ‌توانند دستمایه تحقیقات متعدد جامعه شناسی، مردم‌شناسی، ایران‌شناسی، شرق‌شناسی و سایر مطالعات فرهنگی باشند. کمااینکه در واقع منبع اصلی بسیاری از تصاویر ایران قجری در کتب و نشریات قدیمی و سفرنامه‌های مستشرقین وقت، عکس های سوروگین بوده است.

فلک کردن اشرار و سارقان

history.nojavanha (4)

عریضه‌خوانی در محضر ناصرالدین شاه قاجار

history.nojavanha (5)

اما از آن جا که ذکر نام عکاس در کنار عکس در آن زمان به یک دستورالعمل یا سنت قطعی تبدیل نشده بود، این موضوع از نظر پنهان مانده است. با این همه، اوج شهرت جهانی و فراوان وی به سال ۱۹۹۵ مربوط می شود که مجموعه ای از کارهایش در “کتابخانه دانشگاه لایدن” به نمایش گذاشته شد. (لازم به یادآوری است که دانشگاه لایدن، قدیمی ترین دانشگاه هلند و یکی از برترین دانشگاه های اروپا در زمینه هنر است)

ماهی‌گیران

history.nojavanha (6)

نباید از نظر دور داشت که ورود عکاسی به ایران تا حد زیادی مرهون علاقه وافر ناصرالدین شاه به این فن بوده است. همین امر موجب شد تا وی علاوه بر عکس های متعددی که خودش و سایر عکاسان ایرانی تهیه می ‌کردند به آنتوان نیز فرصت عکاسی از رویدادهای گوناگون را بدهد. از مهم ترین عکاسان ایرانی هم دوره سوروگین، می ‌توان از عبدالله میرزا قاجار، میرسید علی خان و منوچهر میرزا نام برد.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
سرزمین ایران از 5000 سال پیش تاکنون

دختران قالی‌باف

history.nojavanha (7)

ویژگی مهم عکس های سوروگین در تاثیرپذیری او از روش قوم‌ شناسی مرسوم در قرن نوزدهم میلادی است؛ قرنی که به مدد اختراع ابزار تصویربرداری و گسترش ارتباطات مغرب زمین با شرق، کنجکاوانه و پژوهشگرانه به موضوعات نگاه می ‌کند و برای شناخت خود از جوامع غریبه، نیازمند ثبت جزئیات متعدد و رفتارشناسی است. به همین سبب بسیاری از موزه‌های اروپایی عکس هایی از مجموعه وی را خریداری کرده‌اند تا مطالعات علمی خود را به مدد بخشی از این مجموعه تکمیل کنند چرا که برای او عکاسی کردن از درباریان درست به اندازه عکس گرفتن از گدایان، نظامیان، روستائیان، کشاورزان، زنان بافنده و علمای مذهبی اهمیت داشت و به همبن سبب مجموعه اش شامل عکس هایی از بازار، ورزش زورخانه‌ای، دراویش، تجمع مردم در مراسم عمومی، تعزیه و شبیه به آن می باشد. همین گستردگی است که به مطالعات علمی ابعاد گوناگون می بخشد و به شناخت همه جانبه و نه یک سو نگرانه، کمک می کند.

بستنی فروش

history.nojavanha (8)

بسیاری از عکس های مجموعه سوروگین دارای نگاتیو شیشه‌ای و برخی از عکس ها مزین به امضای او هستند. همچنین خیلی از کارت پستال‌های قدیمی که توسط جهانگردان وقت از ایران خارج شده‌اند، حاصل عکاسی وی می باشند.

شاید قدیمی‌ترین عکس از یک ‌تئاتر ایرانی

 history.nojavanha (11)

در همان اوان خانه های بسیاری از مشروطه خواهان غارت شد و در خانه ظهیرالدوله که کنار عکاسخانه سوروگین قرار داشت نیز بمب گذاشتند. این موضوع آسیب بزرگی به مجموعه نگاتیوهای شیشه ای او رساند و همان گونه که گفته شد از هفت هزار نگاتیو تنها تعداد دو هزار باقی ماند. متأسفانه در خلال یک قرن گذشته، چنین مصیبتی به کرات گریبان گیر اسناد تصویری ایران شده و این اسناد مکرر در مکرر آسیب دیده اند. در عین حال حاصل سفرهای متعدد سوروگین در ایران و عکس هایی که از مناظر و چشم‌اندازهای کشور گرفته نیز در گذر ایام چنان تغییر کرده‌اند و یا حتی گاه از میان رفته‌اند که گویی هیچ گاه وجود خارجی نداشته‌اند.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
پاورپوینت آشنایی با دیدنی های کرمان

شالیزار برنج در رشت

history.nojavanha (13)

سوروگین به دلیل ناراحتی کلیه از دنیا رفت و در مقبره خانوادگی اش در تهران به خاک سپرده شد. او هفت فرزند از خود به یادگار گذاشت. دخترش به نام مِری که از دوستان محمد رضا پهلوی به شمار می رفت، از شاه وقت درخواست نمود که بخشی از عکس های پدر را به او پس بدهند چرا که در زمان رضا شاه نگاتیوهای شیشه ای پدرش را به این بهانه توقیف کردند که ایران قدیم و منسوخ شده را نشان می دهند. اقدام مری سبب شد که مجموعه‌ای بالغ بر ۶٩٠ عکس محفوظ بماند. از سوروگین رساله‌ای به نام “فن عکاسی” نیز به جای مانده است. نسخه خطی این رساله به شماره ۱۶٧٩ف  در کتابخانه ملی ایران موجود است و سال ترجمه آن ۱٢۵٩ هجری قمری می ‌باشد.

شهر فرنگ؛ یادش بخیر

history.nojavanha (12)

کمال‌الملک نقاش دربار قاجار

 history.nojavanha (10)

منبع:20ist.com 

امتیاز به این نوشته

‫3 نظر ارسال شده در “عکس های ۱۷۰ سال قبل ایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *