دوران نوجوانی، دورانی پر از کشف، انرژی و هیجان است. اما این دوره، مانند یک جاده کوهستانی است که در یک سمت آن فرصتهای رشد و در سمت دیگر پرتگاههای خطرناک قرار دارد. یکی از بزرگترین این پرتگاهها، ناآگاهی از قانون است. بسیاری از نوجوانان به اشتباه فکر میکنند که قوانین فقط برای بزرگسالان است و یا اینکه تا ۱۸ سالگی هیچ مسئولیتی ندارند. این یک باور کاملاً غلط و خطرناک است که میتواند آینده یک نوجوان را برای همیشه تحت تأثیر قرار دهد.
چرا آگاهی از قانون برای نوجوانان حیاتی است؟
پاسخ ساده است: زیرا مسئولیت کیفری در ایران به صورت «تدریجی» است. این به آن معناست که اگرچه یک نوجوان زیر ۱۸ سال ممکن است به مجازات یک بزرگسال محکوم نشود، اما به طور کامل از مسئولیت مبرا نیست. برای مثال، پسران از ۱۵ سالگی قمری و دختران از ۸ سالگی قمری (حدود یک سال کمتر از سن شمسی) به «سن بلوغ» شرعی میرسند و از این لحاظ، در قبال برخی اعمال خود مسئول شناخته میشوند.
با رسیدن به ۱۵ سالگی (در پسران ۱۵ سال قمری)، این مسئولیت به سطح بالاتری میرسد. بنابراین، یک نوجوان ۱۶-۱۷ ساله به راحتی میتواند به دلیل یک درگیری فیزیکی یا تخلف دیگر، پایش به کلانتری، دادسرای اطفال و نوجوانان و در نهایت دادگاه باز شود.
مهمترین قوانین
بیایید نگاهی بیندازیم به مهمترین قوانینی که ناآگاهی از آنها میتواند زندگی یک نوجوان را به خطر بیندازد:
۱. قانون مجازات اسلامی: خط قرمزهای دعوا و درگیری فیزیکی
این شاید مهمترین و خطرناکترین حوزه برای نوجوانان، به ویژه پسران، باشد. یک شوخی ساده، یک بحث بر سر یک مسابقه فوتبال یا یک نظر مخالف در شبکه اجتماعی میتواند به سرعت به یک درگیری فیزیکی تبدیل شود.
· ضرب و جرح: هرگونه کتککاری، حتی یک سیلی، میتواند تحت عنوان “ضرب و جرح عمدی” پیگرد قانونی داشته باشد. اگر این ضرب منجر به صدمات بدنی مانند کبودی، خونریزی یا شکستگی شود، مجازات آن میتواند شامل دیه (خونبها) و حبس باشد. خانواده مصدوم میتواند شکایت کند و پرونده تشکیل شود.
· توهین و افترا: فحش دادن، تهمت زدن یا انتشار مطالب توهینآمیز در فضای مجازی علیه دیگری جرم است و قابل شکایت میباشد. این موضوع در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام بسیار شایع است.
· تهدید: تهدید کردن دیگری به هر شکل (کلامی، پیامکی) جرم است. حتی اگر قصد اجرای تهدید را نداشته باشید، همان بیان تهدیدآمیز میتواند باعث شکایت و تشکیل پرونده شود.
نکته کلیدی: در بسیاری از درگیریهای نوجوانانه، طرفین در ابتدا قصد جدی ندارند، اما همین که یک طرف آسیب ببیند، خانواده او وارد ماجرا شده و موضوع از حالت “اختلاف بین دو نوجوان” به “یک پرونده کیفری” تبدیل میشود.
۲. قانون جرایم رایانهای: دنیای پرخطر مجازی
نوجوانان امروز، شهروندان دنیای دیجیتال هستند، اما اغلب از قوانین این دنیا بیخبرند.
· هک و نفوذ: دسترسی غیرمجاز به حسابهای دیگران در شبکههای اجتماعی، ایمیل یا بازیهای آنلاین جرم بسیار جدی است.
· تشویق به فساد و فحشا: انتشار یا تولید مطالب و تصاویر مستهجن در هر گروه یا کانالی، حتی به شوخی، جرم سنگینی است و مجازات شدیدی دارد.
· توهین و افترای آنلاین: همانطور که گفته شد، توهین در فضای مجازی نیز جرم است و حتی اثبات آن به دلیل ماندگاری پیامها، راحتتر است.
۳. قانون مدنی: مسئولیتهای مالی و جبران خسارت
نوجوانان ممکن است از مسئولیت مالی که بر عهده میگیرند، آگاه نباشند.
· تخریب اموال عمومی و خصوصی: شکستن شیشه مدرسه، دیوارنویسی روی اماکن عمومی، خراب کردن صندلی اتوبوس یا شکستن گوشی تلفن همراه دوست، همگی مصداق “تخریب اموال” است. پدر و مادر نوجوان از نظر قانونی مسئول جبران خسارت هستند.
· سرقت: برداشتن حتی یک وسیله کوچک از فروشگاه، مغازه یا از کیف دیگری بدون اجازه، “سرقت” محسوب میشود و عواقب بسیار سنگینی دارد.
۴. قانون نحوه رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان
این قانون برای نوجوانان بزهکار دادگاه و کانونهای اصلاح و تربیت را در نظر گرفته است. اگر یک نوجوان مرتکب جرم شود، بر اساس این قانون با او برخورد میشود. اگرچه محیط کانون با زندان بزرگسالان متفاوت است، اما به هر حال، دوری از خانواده و قرار گرفتن در آن محیط، خود یک آسیب بزرگ روانی و اجتماعی محسوب میشود و اثر آن بر رزومه فرد برای همیشه باقی میماند.
نتیجهگیری: پیشگیری بهتر از درمان است
یک لحظه غفلت، یک تصمیم احساسی و یک بیاطلاعی میتواند مسیر زندگی یک نوجوان بااستعداد را برای همیشه تغییر دهد. یک پرونده قضایی میتواند مانند سایهای تا همیشه بر سر آینده شغلی، تحصیلی و اجتماعی فرد باشد.
وظیفه چیست؟
· وظیفه خانواده و مدرسه: این یک سرمایهگذاری استراتژیک است. والدین و مربیان باید به جای نصیحتهای کلی، به طور مشخص و شفاف درباره قوانین و عواقب شکستن آن ها با نوجوانان صحبت کنند. دعوت از یک مشاور حقوقی به مدرسه برای صحبت با نوجوانان میتواند بسیار اثرگذار باشد.
· وظیفه نوجوان: تو به عنوان یک نوجوان، مسئول آینده خودت هستی. قبل از هر عمل پرخطری، یک ثانیه تامل کن و عواقب قانونی آن را در ذهن مرور کن. آیا ارزش به خطر انداختن آیندهات را دارد؟ از بزرگترهای معتمد، مثل پدر و مادر یا مشاور مدرسه، درباره چیزهایی که نمیدانی سوال کن.
یادت باشد، شجاعت نه در جنگیدن با دیگران، که در “خودداری” از ورود به میدانهای خطرناک است. آگاهی از قانون، بهترین سلاح تو برای گذر ایمن از دوران پرچالش نوجوانی و ساختن آیندهای درخشان است.
- با شرایط کار نوجوانان در قانون کار آشنا شوید!
- تمامی افراد زیر ۱۸ سال، مشمول قوانین مربوط به کودکان و نوجوانان هستند
اختصاصی نشریه اینترنتی نوجوان ها – هانا مرادی
