در زبان فارسی بعضی وقتها حرف **«ی»** در پایان یک کلمه میآید، اما وقتی آن را میخوانیم، صدایی نزدیک به **«آ»** میدهد. این موضوع برای دانشآموزان کلاس اول در نگاه اول شاید کمی عجیب باشد، چون معمولاً همه فکر میکنند حرف «ی» فقط صدای «ییی» میدهد. اما در بعضی کلمهها، مخصوصاً واژههای خاص و پرکاربرد، **ی آخر کلمه صدای آ** میدهد و باید با دقت بیشتری آنها را یاد گرفت.
یاد گرفتن این بخش از فارسی خیلی مهم است، چون هم به درست خواندن کمک میکند و هم باعث میشود بچهها در نوشتن و دیکته قویتر شوند. اگر یک دانشآموز بداند که در بعضی کلمهها **ی** در آخر، صدای **آ** دارد، هنگام خواندن کتاب فارسی، جملهها را روانتر و درستتر میخواند.
چرا **صدای آ با حرف (ی) در آخر کلمه** مهم است؟
وقتی کودک به کلاس اول میرود، تازه با شکل و صدای حروف آشنا میشود. در این مرحله اگر بداند که بعضی کلمهها همیشه مثل ظاهرشان خوانده نمیشوند، ذهن او برای یادگیری بهتر آماده میشود. این موضوع نهتنها به روخوانی کمک میکند، بلکه باعث میشود کودک در آینده هنگام دیدن کلمههای جدید هم دقیقتر فکر کند.
مثلاً در برخی واژهها، حرف آخر **ی** نوشته میشود اما صدای آن شبیه **آ** شنیده میشود. این موضوع بخشی از زیبایی زبان فارسی است. زبان فارسی پر از نکتههای جالب و شیرین است و همین نکتهها یادگیری را سرگرمکنندهتر میکند.
لیست کلمههایی که حرف (ی) در آخر آنها صدای «آ» میدهد
در ادامه چند نمونه از کلمههایی را میبینیم که در آنها **ی** در پایان کلمه صدای **آ** میدهد یا بسیار نزدیک به آن خوانده میشود. این واژهها را باید با تمرین و تکرار یاد گرفت:
- عیسی
- موسی
- کبری
- صغری
- یحیی
- مصطفی
- مرتضی
- مجتبی
- طوبی
- حسنی
- تقوی
- فتوی
- بشری
- هدی
- یسنی
- حتی
- کسری
- مصلی
بعضی از این کلمهها اسم هستند و بعضی در کتابها، داستانها یا متنهای دینی و آموزشی زیاد دیده میشوند. برای همین، آشنا شدن با آنها برای دانشآموزان مفید است.
نکته مهم این است که کودک لازم نیست در این سن وارد بحثهای سخت و پیچیده دستوری شود. کافی است بداند:
**بعضی کلمهها با «ی» تمام میشوند، اما هنگام خواندن، صدای آخر آنها «آ» شنیده میشود.**
چگونه این کلمهها را راحتتر یاد بگیریم؟
برای یادگیری **صدای آ با ی در آخر کلمه** بهتر است از روشهای ساده و شاد استفاده شود. کودکان و نوجوانان وقتی همراه با بازی، تکرار و مثال آموزش میبینند، موضوع را بهتر یاد میگیرند.
۱. بلندخوانی
کلمهها را با صدای بلند بخوانید.
مثلاً:
– موسی
– عیسی
– کبری
وقتی کودک چند بار این واژهها را بلند بخواند، کمکم صدای درست آنها در ذهنش میماند.
۲. نوشتن همراه با خواندن
اگر دانشآموز هنگام نوشتن، همان کلمه را هم بخواند، سریعتر یاد میگیرد.
مثلاً بنویسد: **موسی** و همزمان بخواند: **موسا**
۳. دستهبندی کلمهها
میتوان این واژهها را در یک گروه جدا نوشت و بالای آن نوشت:
**کلمههایی که ی آخرشان صدای آ میدهد**
۴. جملهسازی
برای هر کلمه یک جمله ساده بسازید:
– **موسی** به مدرسه رفت.
– **کبری** کتابش را آورد.
– **یحیی** یک مداد آبی دارد.
جملهسازی کمک میکند کودک کلمه را فقط حفظ نکند، بلکه آن را در متن هم بشناسد.
تفاوت این کلمهها با کلمههای معمولی
همه کلمههایی که آخرشان «ی» دارند، صدای «آ» نمیدهند.
مثلاً در این کلمهها، «ی» همان صدای معمولی خودش را دارد:
– سیبزمینی
– آبی
– قشنگی
– بازی
– شادی
پس باید دقت کرد که این قانون برای همه کلمهها نیست. به همین دلیل بهترین راه، دیدن مثالهای زیاد و تمرین مداوم است. معلمها و والدین میتوانند با خواندن شعر، داستان کوتاه و تمرینهای ساده، این تفاوت را برای کودکان روشنتر کنند.
یک روش جذاب برای حفظ کردن کلمهها
اگر میخواهید دانشآموز کلاس اول این واژهها را بهتر یاد بگیرد، میتوانید از روش کارت آموزشی استفاده کنید. روی یک طرف کارت، کلمه را بنویسید و روی طرف دیگر، شکل درست خواندن آن را.
مثلاً:
– **مرتضی** → **مرتضا**
– **مجتبی** → **مجتبا**
– **کبری** → **کبرا**
این روش هم سرگرمکننده است و هم باعث میشود کودک با علاقه بیشتری درس بخواند. حتی میشود مسابقه گذاشت و از او خواست کلمه را ببیند و درست بخواند.
اختصاصی نشریه اینترنتی نوجوان ها – هانا مرادی
