*آیا ندیدی خداوند با اصحاب فیل چه کرد؟ (أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الْفِیلِ؟) سوره فیل، آیه ۱* این جمله ترجمهی اولین آیه از سوره فیل است؛ که در کتاب قرآن کریم، به ماجرای اصحاب فیل می پردازد. سوره فیل، صد و پنجمین سوره در قرآن است و در آن به ماجرای مردمانی اشاره دارد که نیستی جزای اعمالشان نزد خداوند بود! آنها مانند کاه خرد شده مردند و از اجسادشان چیزی جز تکه های کوچک نماند! اما چرا سرنوشت این قوم چنین شد؟ داستان اصحاب فیل در قرآن از چه قرار بود؟ در ادامه این مطلب داستان صوتی اصحاب فیل را هم می توانید بشنوید.
سوره فیل منبع قرآنی کامل ماجرای اصحاب فیل
پیش از آنکه داستان و ماجرای اصحاب فیل را بخوانید به منبع قرآنی کامل آن که برایتان در اینجا همراه با ترجمه آوردیم توجه کنید. این ماجرا در آیات ۱ تا ۵ سوره فیل اینگونه بیان شده است:
۱.أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الْفِیلِ؟
آیا ندیدی پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد؟
۲.أَلَمْ یَجْعَلْ کَیْدَهُمْ فِی تَضْلِیلٍ؟
آیا حیله و نیرنگشان را تباه نساخت؟
۳.وَأَرْسَلَ عَلَیْهِمْ طَیْرًا أَبَابِیلَ.
و بر سر آنها پرندگانی را گروه گروه فرستاد.
۴. تَرْمِیهِم بِحِجَارَهٍ مِّن سِجِّیلٍ.
که بر آنان سنگهایی از سِجّیل [گل پخته] میافکندند.
۵. فَجَعَلَهُمْ کَعَصْفٍ مَّأْکُولٍ.
پس آنان را همچون گیاه [کاه] خورده شده قرار داد.
اما اصحاب فیل چه کسانی بودند؟ چرا خداوند برای آن ها چنین سرنوشتی قرار داد؟ در این مطلب در این باره کامل بخوانید.
زمان وقوع داستان اصحاب فیل چه زمانی بود؟
داستانی که در این مطلب برایتان روایت می کنیم بر اساس دو منبع موثق زیر برایتان گردآوری شده است:
- تفسیر نمونه
- تاریخ طبری
بر اساس این منابع زمان وقوع این داستان در سال تولد پیامبر اسلام است. آن سال عامالفیل نام داشت. البته اشتباه نکنید، داستان اصحاب فیل بر اساس نام این سال نام گذاری نشده است. ماجرا به داستان فیل های غول آسا بر می گردد.
داستان اصحاب فیل چیست؟
منظور از اصحاب فیل پادشاه یمن و یاران او هستند. نام و نشان این پادشاه «ابرهه» بود. او مسیحی بود و در یمن روزگار خوشی را می گذراند.
روزگاران سپری می شد و پادشاه تصمیم گرفت در صنعا کلیسای بسیار مجللی بنا کند. رویای او این بود که همانطور که مردم هر ساله برای زیارت خانه خدا می روند به این کلیسا بیایند. کار ساخت کلیسا طبق برنامه انجام شد؛ اما مردم برای دیدار کلیسا، از حجگزاری در کعبه منصرف نشدند.
وقتی ابرهه دید مردم همچنان برای حج به مکه میروند، خشمگین شد و همین موضوع انگیزه حمله او به مکه و کعبه شد. ابرهه تصمیم خود را گرفته بود، او می خواست کعبه را ویران کند.
حرکت سپاه اصحاب فیل به سوی مکه
ابرهه لشکری عظیم با تجهیزات جنگی بروز راهی مکه کرد. در این لشکر تعدادی فیل جنگی که در آن دوران وسیلهای رعبآور بود هم تدارک دیده شد.
در مسیر حرکت به سوی مکه حرکت کرد قبایل عرب مقاومت کردند اما این سپاه همچنان به پیشروی خود ادامه داد تا به نزدیکی مکه رسید.
نقش عبدالمطلب در واقعه اصحاب فیل چه بود؟
همزمان با نزدیک شدن سپاه ابرهه به نزدیکی مکه، سپاهیانش اموال و شتران مردم مکه را غارت می کردند. در این میان بخشی از غارت ها از اموال عبدالمطلب (جد پیامبر اسلام) انجام شد.
وقتی عبدالمطلب از این موضوع مطلع شد برای گرفتن اموالش نزد ابرهه رفت؛ اما ابرهه به اشتباه تصور کرد که او آمده تا برای عدم حمله به کعبه التماس کند!
عبدالمطلب که از خیال ابرهه آگاه شد گفت: “من صاحب این شتران هستم و آنها را میخواهم؛ این خانه (کعبه) هم صاحبی دارد که از آن محافظت خواهد کرد.”
ماجرای پرنگان ابابیل و نزول عذاب بر اصحاب فیل
لحظه ورود سپاه ابرهه برای ویرانی کعبه فرا رسید. آن ها وارد مکه شدند تا تخریب کعبه را آغاز کنند.
در همین بود که دستههای پرندگان (ابابیل) که در تفسیرهای مختلف آن ها را همچون پرستو می دانند بر فراز سپاهیان ظاهر شدند. این پرندگان سنگریزههایی از جنس «سجّیل» (گلِ پخته شده) در چنگال و منقار داشتند.
با رها کردن هر سنگ ریزه، چیزی مانندگلوله جنگی بر سرِ سپاهیان ابرهه فرو می ریخت. این سنگ ها از یک طرف وارد بدن می شد و از طرف دیگر خارج می شد.
در تفسیر این واقعه آمده است هر کس که این سنگها به او اصابت میکرد، بدنش متلاشی میشد و به تعبیر قرآن مانند «برگهای جویده شده» (کَعَصْفٍ مَأْکُولٍ) در هم میکوبید.
عذاب بر سپاه ابرهه نازل شد و سپاهیان فیل سوار شکست مفتضحانهای خوردند و به یمن بازگشتند.
سرنوشت ابرهه چه شد؟
بر اساس آنچه که در منابع تاریخی آمده است ابرهه نتوانست سالم به یمن بازگردد. او که تصور می کرد در حال تخریب یک بنا ساده مانند همان کلیسایی است که خود ساخته در اثر غذاب خداوند در همان سفر بر اثر بیماری جان باخت.
نتیجهگیری
*أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الْفِیلِ؟ (آیا ندیدی خداوند با اصحاب فیل چه کرد؟) سوره فیل، آیه ۱* ماجرا اصحاب فیل آنجایی جالب است که عبدالمطلب با اعتقاد راسخ به خداوند می دانند او خود بهترین انتقام گیرنده است و فقط طلب شتران خود را می کند.
