تا حالا در یک مهمانی، مدرسه یا خیابان شلوغ بوده‌ای و وسط صدای ده‌ها نفر، ناگهان اسم خودت را شنیده ای؟ جالب اینجاست که حتی اگر آن فرد با تو صحبت نکرده باشد، معمولاً ناخودآگاه حواست جمع می‌شود و می‌خواهی بفهمی چه کسی اسمت را گفت!
اما چرا اسم خودمان از بین این همه صدا، این قدر سریع توجهمان را جلب می‌کند؟
مغز نمی‌تواند به همه صداها گوش بدهد! در هر لحظه، مغز ما با حجم زیادی از اطلاعات روبه روست؛ صدای آدم‌ها، ماشین‌ها، موسیقی، تصویرهای اطراف و حتی صداهای خیلی کوچکی که شاید اصلاً متوجهشان نشویم.
اگر مغز قرار بود به همه این اطلاعات به یک اندازه توجه کند، خیلی زود خسته و سردرگم می‌شد. بنابراین، بخشی از کار مغز این است که اطلاعات را فیلتر کند و روی چیزهایی که مهم ترهستند تمرکز کند.
اسم خودمان یکی از همین اطلاعات مهم است!
چرا اسم خودمان این قدر مهم است؟
از کودکی بارها اسم خودمان را شنیده ایم؛ وقتی کسی صدایمان کرده، وقتی خانواده با ما صحبت کرده‌اند یا حتی وقتی در یک جمع معرفی شده ایم. به همین دلیل، مغز ما ارتباط بسیار قوی بین صدای اِسممان و «خودمان» ساخته است.
برای همین ممکن است وسط یک گفت وگوی شلوغ اصلاً متوجه صحبت دو نفر دیگر نشویم، اما کافی است اسم ما در حرف‌هایشان بیاید؛ ناگهان توجه مان به سمت آن‌ها کشیده می‌شود.
مغزت یک فیلتر هوشمند دارد!
این اتفاق به پدیده ای معروف به «اثر مهمانی شلوغ» یا Cocktail Party Effect مربوط است.
تصور کن در یک مهمانی هستی و با دوستت صحبت می‌کنی؛ اطراف تو افراد زیادی در حال حرف زدن هستند، اما مغزت می‌تواند صدای دوستت را از میان صداهای دیگر جدا کند. حالا اگر چند متر آن‌طرف تر کسی اسم تو را بگوید، ممکن است ناگهان متوجه آن شوی!
این یعنی مغز فقط به صداهای بلندتر توجه نمی‌کند؛ بلکه گاهی معنی و اهمیت یک صدا هم باعث می‌شود توجه ما را به خودش جلب کند.
فقط اسم خودمان نیست!
موضوع جالب‌تر اینجاست که مغز ما فقط نسبت به اسممان حساس نیست. فرض کن مدت‌هاست دنبال یک مدل خاص کفش هستی؛ بعد از مدتی ممکن است احساس کنی همان کفش را همه‌جا می‌بینی!
یا اگر درباره یک موضوع خاص زیاد فکر کنی، احتمالاً بیشتر متوجه چیزهای مرتبط با آن می‌شوی. در واقع، خیلی وقت‌ها اطلاعات اطرافمان تغییر نکرده‌اند؛ این توجه ماست که تغییر کرده است.
آیا همیشه متوجه اسم خودمان می‌شویم؟
نه، همیشه! اگر خیلی حواسمان پرت باشد، خواب آلود باشیم، درگیر یک کار مهم باشیم یا محیط بیش از حد شلوغ باشد، ممکن است اسم خودمان را هم نشنویم! پس این‌طور نیست که مغز همیشه با شنیدن اسممان فوراً واکنش نشان دهد؛ بلکه مغز دائماً در حال بررسی اطلاعات است و بسته به شرایط بعضی چیزها را مهم تر تشخیص می‌دهد.
مغز، نگهبان توجه ماست
می‌توان گفت مغز شبیه یک نگهبان است که دائماً اطرافمان را بررسی می‌کند. قرار نیست هر چیزی را وارد ذهنمان کند. باید از میان حجم عظیمی از اطلاعات، چیزهایی را که احتمال می‌دهد برایمان مهم هستند انتخاب کند.
اسم خودمان یکی از قوی‌ترین نمونه‌های این موضوع است، چون مستقیماً با هویت ما ارتباط دارد.
نتیجه
دفعه بعد که در یک جمع شلوغ ناگهان اسم خودت را شنیدی، بدان که اتفاق عجیبی نیفتاده است! مغزت فقط از میان انبوه صداهای اطراف، اطلاعاتی را که برای تو مهم تر بوده انتخاب کرده است. شاید همین اتفاق ساده یک نکته جالب درباره مغزمان به ما یاد بدهد:
ما همه‌چیز را نمی بینیم و نمی شنویم؛ مغزماست که انتخاب می‌کند که به چه چیزی توجه کنیم، ببینیم و بشنویم !
اختصاصی نشریه اینترنتی نوجوانها – معصومه درگاهی
