موجودات زنده در سیارات دیگر
تا حالا شده شب به آسمون نگاه کنی و یه لحظه با خودت بگی یعنی اون بالا تو اون ستاره ها و سیاره های دور دور کسی هست؟ یعنی واقعا ما تنها هستیم یا شاید یه جایی خیلی دور موجوداتی زندگی میکنن که دارن دقیقا همین سوال رو درباره ما می پرسن؟ این سوال سال هاست که ذهن آدم ها رو درگیر کرده و هرچی علم پیشرفت میکنه این سوال هی مرموزتر و هی جذاب تر میشه. زمین ما توی منظومه شمسی فقط یکی از میلیاردها سیاره ای هست که تو کل عالم وجود داره و خب این که فکر کنیم فقط زمین موجود زنده داره یه مقدار عجیبه نه؟ اما خب علم همیشه دنبال مدرک میگرده و باید ببینیم دانشمندا چی میگن.

اول از همه حیات یعنی چی؟
قبل از این که بگیم موجود زنده ممکنه کجا باشه باید بفهمیم اصلا به چی میگیم زنده. ما الان روی زمین میدونیم که زندگی به آب نیاز داره، باید انرژی بگیره، تکثیر بشه و رشد کنه. اما خیلی از دانشمندا میگن ممکنه حیات فقط همین چیزی که ما می شناسیم نباشه. شاید یه نوع زندگی باشه که بدون آب شکل گرفته باشه یا به جای هوا یه چیز دیگه نفس بکشه. یعنی ممکنه موجودات دیگه خیلی با ما فرق داشته باشن و ما حتی اونا رو موجود زنده حساب نکنیم چون شکل زندگیشون فرق می کنه.
دانشمندا کجا دنبال زندگی میگردن؟
خب زمین ما یکی از بهترین جاها برای زندگیه چون آب داره، هوا داره و فاصله مناسبی از خورشید داره. اما چندتا سیاره و قمر دیگه تو همین منظومه شمسی خودمون هستن که به نظر میاد جای خوبی باشن. مثلا مریخ. مریخ همیشه یکی از بهترین گزینه ها بوده چون گذشته اش نشون میده که قبلا آب مایع داشته. تازه الان هم یخ آب پیدا شده. این یعنی احتمال این که یه زمانی روی مریخ موجودات ساده یا میکروبی زندگی کرده باشن خیلی بالاست. فضاپیماها و مریخ نوردها هر روز دارن عکس و نمونه جمع میکنن تا ببینن آیا نشانه ای از حیات پیدا میشه یا نه.
اروپا و انسلادوس؛ دو دنیای یخی اما جذاب
بجز مریخ چندتا قمر هم خیلی معروف شدن. مثلا قمر اروپا که دور مشتری می چرخه. سطحش پر از یخه اما زیر یخ ها یه اقیانوس آب مایع بزرگ وجود داره. همین موضوع خیلی هیجان انگیزه چون ما می دونیم که آب مایع یکی از مهم ترین عوامل شکل گیری حیاته. یه قمر دیگه به اسم انسلادوس که دور زحل می چرخه هم همینطوریه. یعنی زیر سطحش آب مایع هست. تازه ازش چشمه های بخار آب هم به فضا پرتاب میشه. دانشمندا میگن این مکان ها یکی از بهترین جاها برای پیدا کردن زندگی هستن.

آیا موجودات فضایی مثل فیلم ها هستن؟
اگه شنیدیم که ممکنه توی دنیا حیات وجود داشته باشه این به این معنی نیست که مثلا قراره یه موجود سبز رنگ با سه تا چشم بیاد و با ما حرف بزنه. نه. احتمال خیلی زیاد اولین نوع حیاتی که پیدا می کنیم خیلی ساده هست. مثلا مثل باکتری ها. اما نکته مهم اینه که همین باکتری ساده نشون میده که زندگی فقط مخصوص زمین نیست و میتونه توی دنیای دیگه هم شکل بگیره. تازه اگه همین نوع حیات ساده وجود داشته باشه یعنی ممکنه جاهای دیگه زندگی پیچیده تر هم به مرور زمان شکل گرفته باشه.
حالا نظر دانشمندا چیه؟
دانشمندا دو دسته هستند. یه عده میگن احتمالش خیلی زیاده که موجودات زنده تو سیارات دیگه هم وجود داشته باشن چون تعداد سیارات تو عالم خیلی خیلی زیاده. یعنی فقط توی کهکشان خودمون میلیاردها ستاره وجود داره که دور خیلی هاشون سیاره می چرخه. پس خیلی بعیده که فقط ما باشیم. یه عده دیگه میگن تا وقتی مدرک قوی نداشته باشیم نمی تونیم با قطعیت حرف بزنیم. اما چیزی که همه قبول دارن اینه که جستجو برای پیدا کردن زندگی تازه شروع شده و هر سال ابزارهای جدید و قدرتمندتری ساخته میشه.
پیشنهاد مطالعه: دانستنیهای عجیب درباره ی فضا
سیاره های فراخورشیدی؛ خانه های احتمالی زندگی
سیاره های فراخورشیدی یعنی سیاره هایی که بیرون از منظومه شمسی ما هستن. تلسکوپ های جدید مثل جیمز وب هر روز دارن سیاره های جدید کشف میکنن. بعضی از این سیاره ها تو منطقه قابل سکونت ستاره خودشون قرار دارن. یعنی نه خیلی داغن و نه خیلی سرد. دقیقا مثل فاصله زمین تا خورشید. این محل ها بهترین مکان برای جستجوی حیات هستن. دانشمندا حتی سعی می کنن با بررسی نور reflected از این سیاره ها بفهمن آیا روی اونا گازهای خاصی مثل اکسیژن وجود داره یا نه.
پیشنهاد مطالعه: اقمار سیاره نپتون

آیا ممکنه خارج از منظومه شمسی موجودات هوشمند باشن؟
یه پروژه خیلی معروف به اسم SETI هست که سال هاست دنبال سیگنال هایی میگرده که ممکنه از موجودات هوشمند فرستاده شده باشه. تا الان هیچ سیگنال کاملا قطعی پیدا نشده. ولی این جستجو ادامه داره چون دانشمندا میگن شاید ما باید خیلی دقیق تر و با ابزارهای دقیق تر گوش کنیم. تازه ممکنه موجودات هوشمند اصلا طوری ارتباط برقرار کنن که ما هنوز بلد نیستیم.
پیشنهاد مطالعه: آشنایی با قمرهای سیاره مشتری
در نهایت…
این که آیا در سیارات دیگر موجودات زنده وجود دارن یا نه هنوز جواب قطعی نداره. اما چیزی که واضحه اینه که ما تنها نیستیم در معنای بزرگ این جهان. هرچی علم جلوتر میره ما بیشتر می فهمیم که دنیا خیلی خیلی بزرگتر از اون چیزیه که فکر می کردیم. شاید یه روزی واقعا بتونیم با چشمای خودمون ببینیم که زندگی فقط روی زمین نیست. شاید یه روزی حتی با موجودات دیگه حرف بزنیم. تا اون موقع چیزی که میشه گفت اینه که این جستجو یکی از هیجان انگیزترین و بزرگ ترین ماجراجویی های بشره.
راستش این موضوع علاوه بر علمی بودنش یه معنی احساسی هم داره. وقتی فکر میکنیم که شاید یه جایی تو این جهان بزرگ موجودات دیگه ای هم هستن، حس میکنیم که ما آدم ها تنها نیستیم. انگار این جهان خیلی وسیع تر و پرماجراتر از چیزیه که هر روز تو زندگی معمولی میبینیم. همین فکر باعث میشه خیلی ها عاشق نجوم و فضا بشن و بخوان بیشتر کشف کنن. شاید همین کنجکاوی یکی از دلایلیه که ما انسان ها همیشه دنبال کشف کردن چیزهای جدید هستیم. چون هرچی بیشتر جلو بریم بیشتر میفهمیم که هنوز کلی چیز هست که نمیدونیم و این خیلی هیجان انگیزه.