ناهنجاری بیش فعالی کودکان چیست؟

ناهنجاری بیش فعالی دقیقا چیه و چرا اینقدر درباره اش حرف زده میشه؟

اگه یکم تو جمع های خانوادگی یا حتی شبکه های اجتماعی بچرخی، میبینی همه درباره بیش فعالی حرف میزنن و هر کسی هم یه تعریف متفاوت ازش داره. یکی میگه بچه شیطونه، یکی میگه تمرکز نداره، یکی هم میگه همه اینا طبیعیه. اما واقعیت اینه که بیش فعالی یه موضوع جدیه و با شیطنت های معمولی فرق داره. بچه بیش فعال معمولا انرژی خیلی زیادی داره، زود حواسش پرت میشه و خیلی سخت میتونه سر یک کار بمونه. این رفتارها هم واسه خودش سخته و هم برای خانواده. برای همینه که آگاهی درباره این رفتار خیلی کمک میکند.

چرا تمرکز بچه های بیش فعال اینقدر سریع از بین میره؟

دنیای شلوغ ذهنی کودکان بیش فعال

بچه بیش فعال انگار ذهنش همیشه روی حالت دو برابر سرعت کار میکنه. اصلا بی دلیل نیست که سر کلاس یا حتی وسط بازی تمرکزش میپره. ذهنش پر از ایده، فکرهای لحظه ای و هیجان های سریع التغییره. همین باعث میشه نتونه مثل بقیه بچه ها روی یک کار بمونه. اینجا نقش محیط آروم، بازی های هدفمند و تغذیه مناسب خیلی مهم میشه. مخصوصا وقتی صحبت از چیزهایی مثل بهترین خوراکی ها برای افزایش تمرکز کودک میشه، چون بعضی میان وعده ها واقعا کمک میکنن کودک آروم تر بشه و انرژی ذهنیش بهتر مدیریت بشه.

رفتارهایی که از بیرون عجیب به نظر میان

گاهی خانواده یا معلم فکر میکنن کودک بیش فعال داره از روی بی توجهی یا لجبازی رفتار میکنه اما واقعیت اینه که خودش هم خیلی وقت ها نمیفهمه چرا نمی تواند سر جاش بمونه یا چرا وسط درس یکهو به چیز دیگه فکر میکند. مغز این بچه ها ساختار متفاوتی داره و این موضوع تقصیر هیچ کس نیست. بهترین کار اینه که بهش یاد بدیم چطور انرژی و تمرکزش رو مدیریت کنه، بدون اینکه دائم سرزنش بشه، چون سرزنش فقط اضطرابش رو بیشتر میکند و کار رو سخت تر.

چطور میشه رفتارهای کودک بیش فعال رو بهتر مدیریت کرد؟

برنامه روزانه ساده اما کاربردی

قرار نیست برنامه های پیچیده بچینیم، همین که کودک بدونه در طول روز قرار چه چیزهایی اتفاق بیفته، خیالش راحت تر میشه و کنترل رفتارش بهتر میشه. مثلا یه جدول ساده با زمان بازی، زمان تکلیف، زمان استراحت و حتی زمان گوشی میتونه خیلی کمک کند. البته اینجا دوباره برمیگردیم به اینکه چقدر مهمه خانواده ها بدونن چطور از موبایل و بازی های دیجیتالی درست استفاده کنن چون استفاده زیاد از این وسیله ها واقعا تمرکز کودک بیش فعال رو بیشتر به هم میریزه.

بازی های هدفمند برای تخلیه انرژی

نوجوان ها و بچه های بیش فعال همیشه دنبال حرکت و انرژی هستن. اگه این انرژی به شکل درست تخلیه بشه خیلی از رفتارهای آزار دهنده کمتر میشه. بازی هایی مثل دویدن، طناب زدن، توپ بازی و حتی فعالیت های خلاقانه میتونه تاثیر زیادی داشته باشه. این فعالیت ها هم بهشون حس موفقیت میده و هم باعث میشه ذهنشون آروم تر کار کنه. گاهی هم بچه ها دنبال جواب سوال های روانی توی ذهنشون هستن و خانواده برای بهتر فهمیدن رفتارهای نوجوان میتونن سراغ چیزهایی مثل سوالات روانشناسی کودک و نوجوان برن که دید بهتری بهشون میده.

مدرسه چطور میتونه به کودک بیش فعال کمک کند؟

نقش مهم معلم ها در آرام کردن فضای یادگیری

معلم هایی که با بیش فعالی آشنا هستن معمولا برخورد خیلی بهتری با این بچه ها دارن. مثلا میدونن که کودک بیش فعال نباید همیشه ته کلاس بشینه یا وسط یک درس طولانی بدون استراحت بمونه چون این باعث میشه بیشتر از قبل بی قرار بشه. خیلی از معلم ها از تکنیک هایی مثل زمان بندی کوتاه، تشویق های کوچک و فعالیت های سبک بین درس استفاده میکنن که فوق العاده موثره.

دوست پیدا کردن برای کودک بیش فعال

بچه های بیش فعال گاهی اشتباهی طوری دیده میشن که انگار نمی خواهند با بقیه دوست بشن ولی واقعیت اینه که فقط بلد نیستن چطور خودشان را درست نشان بدن. وقتی کمی کنارشان باشی و بهشان یاد بدی چطور وارد بازی ها و جمع های دوستانه بشن کم کم اعتماد به نفسشان بالا میره. دوست خوب داشتن خیلی کمک میکند رفتارهایشان کنترل شده تر بشه.

در این ناهنجاری رفتاری کودک به طور مداوم مشغول فعالیت است و یا در انجام کارها ی جدی دچار مشکل است. حدود 5 درصد از کودکان بریتانیایی با مشکل ناهنجاری بیش فعالی مواجه هستند.

ناهنجاری که بیشتر در پسران دیده می شود، نباید با رفتار پر سر و صدای طبیعی یک کودک سالم اشتباه گرفت. کودکان مبتلا به بیش فعالی الگو های غیر طبیعی رفتار در طول زمان را نشان می دهند. این کودکان به طور مداوم بی قرارند و نمی توانند حتی چند لحظه یک جا آرام بنشینند و دچار بی توجهی هستند.

علت بیش فعالی

علل بیش فعالی به طور کامل مشخص نشده اند ولی در ایجاد این ناهنجاری اغلب فاکتور های ژنتیکی دخیل هستند. برخلاف نظر عمومی مردم، بیش فعالی نتیجه سوء رفتار یا ضعیف والدین نیست.

نشانه ها و علائم بیش فعالی

علائم این وضعیت در اوایل کودکی و معمولا بین 3 تا 7 سالگی ظهور می کند و شامل عدم توانایی در اتمام کارها، عدم توانایی در تمرکز در کلاس، کم توجهی، دشواری در دنبال کردن دستورالعمل ها، تمایل به صحبت بیش از اندازه ، قطع کردن صحبت دیگران در دفعات زیاد، دشواری در انتظار کشیدن مانند ایستادن در صف، عدم توانایی در تنها بازی کردن و بی سر و صدا ماندن و زیاد تحرک فیزیکی داشتن می باشد.

کودک مبتلا به بیش فعالی به سختی می تواند با کودکان دیگری دوست شود. اعتماد به نفس این کودکان پایین است زیرا بار ها سرزنش شده و مورد انتقاد قرار می گیرند.

درمان و دور نما

درمان بیش فعالی شامل تکنیک های اصلاح رفتار، در منزل و در مدرسه می شود. در برخی کودکان، اجتناب از برخی غذا ها یا افزودنی های خوراکی علائم بیش فعالی را کاهش می دهد. در موارد شدید، دارو های محرک تجویز می شود. به علل نامعلومی استفاده از دارو های محرک در درمان بیش فعالی، فعالیت بیش از اندازه را کاهش می دهد و تمرکز را بالا می برد.

به طور کلی، وضعیت این کودکان تا دوران نوجوانی بهبود می یابد ولی در این مدت با رفتارهای ضد اجتماعی و سوء استعمال دارویی یا مواد مخدر همراه است.