چرا نوجوانان با احساس ناکافی بودن دستوپنجه نرم میکنند. این دسته از نوجوانان حتی وقتی به موفقیت درسی یا اجتماعی میرسند باز هم از خودشان راضی نیستند! آن ها همیشه احساس میکنند “من کافی نیستم”. یکی از ریشههای مهم این مشکل در نوجوانان کمالگرایی است. اما موضوع مهمی که شاید ندانید این است که مشکل کمالگرایی بر اثر رفتارهای نادرست والدین با نوجوان در وجود او شکل میگیرد. در این مطلب به ۴ علت اساس کمالگرا کردن نوجوانان و راهحل خروج از بحران ناکافی بودن پرداختیم در ادامه با ما همراه باشید.
کمالگرایی به چه معناست؟
کمالگرایی از کاملبودن میآید. شروع کامل، مسیر کامل، نتیجه کامل! کمالگرایی دید ما را نسبت به تلاش و پیشرفتهایمان کور میکند و همه چیز فقط معطوف به نتیجه کامل است.
اما پیامدهای کمالگرایی چیست و چرا نوجوان ما گرفتار چرخه سمی کمالگرایی میشود؟
پیامدهای کمالگرا شدن نوجوانان
نوجوان کمالگرا دائماً در معرض آسیبهای جبرانناپذیر قرار میگیرد:
- کمکاریهای مکرر در امور درسی و شخصی
- فشار روانی شدید همیشگی
- خستگی و ضعف عصبی
- کارهای عقبافتاده زیاد و ترس از شروع کارهای جدید
- کاهش شدید اعتمادبهنفس
نوجوانان آسیبدیده اغلب دیگر تمایل به انجام کاری ندارند. پدر و مادر فکر میکنند فرزندشان تنبلی میکند؛ اما موضوع بسیار جدیتر از یک تنبلی ساده است.
فرزند شما به دلیل کمالگرا شدن کارهایش را به تعویق میاندازد او تنبلی نمیکند بلکه میترسد کارهایش به نتیجه ۱۰۰ درصد کامل نرسد؛ بنابراین ترجیح میدهد ساعتها گوشی دست بگیرد و در فضای مجازی بچرخد؛ اما کتابش را نگاه هم نکند.
او در نهایت به دلیل انبوه کارهای انجام نشده هر لحظه مضطربتر میشود. کمکم به دلیل اهمالکاریها فهرست شکستهایش زیاد میشود و اعتمادبهنفس خود را هم از دست میدهد. خستگی مفرط از این مسیری که ناخواسته در آن قرار گرفته هر روز نوجوان را عصبی و پرخاشگر خواهد کرد!

علل کمالگرا شدن نوجوانان چیست؟
بدون شک هر پدر و مادری به دنبال سعادت فرزند خود است. هیچ پدر یا مادری نمیخواهد باعث ازبینرفتن آینده فرزند خود شود. اما نداشتن اطلاعات لازم در فرزندپروری و الگوهای سنتی اشتباه تربیت و رفتار با فرزند آسیبهای جبرانناپذیری به فرزندانمان میزند.
عزتنفس وابسته به موفقیت
وقتی زمانی که نوجوانتان به موفقیت درسی یا ورزشی میرسد او را تشویق و زمانی که شکست میخورد او را تحقیر میکنید او ارزشمندبودن را تنها موقع موفقیتهایش احساس میکند.
با این کار ذهنیت او به سمت این موضوع میرود: “ارزش من فقط به موفقیتهایی که کسب کردم بستگی دارد.” در این حالت عزتنفس فرزندتان را از بین میبرید.
مقایسهکردن فرزندمان با دیگران
دست از مقایسه دائمی او با دوست، فامیل و آشنا بردارید. متأسفانه با گسترش فضای مجازی نوجوان شما دائماً در معرض آسیب مقایسهکردن خود با دیگران هست.
شما دیگر به این مقایسههای تمامنشدنی دامن نزنید. همه این مقایسهها فقط یک پیام را به مغز فرزندتان میدهد: “تو اصلاً کافی نیستی”.
ترساندن نوجوان از اشتباه
فرزندتان را موقع اشتباهاتش تحقیر نکنید. با سرزنشهای دائمی او بهخاطر اشتباهاتش ترس از اشتباهکردن را در وجودش بیدار میکنید. بهجای تحقیر و قضاوت اشتباهش از او بپرسید چه شد که تصمیم گرفت چنین کاری کند.
با بررسی ریشه اشتباه فرزندتان مسیر گامها درست بعدی را به او نشان دهید.
محبت شرطی به نوجوانان
محبتهایتان را شرطی نکنید. “اگه فلان کارو کنی دیگه دوستت ندارم”، “بچه خوب بچهای هست که… ”
با چنین رفتارهای به او ثابت میکنید برای گرفتن محبت دیگران باید همیشه بینقص و در چهارچوب مرزهای دیگران باشد نه مرزهای خودش! این رفتار مسیر سوءاستفادههای بعدی را از نوجوانتان باز میکند.

راهحل کمکردن احساس ناکافی بودن در نوجوانان
در ادامه چند راهکار اساسی برای کمکردن احساس ناکافی بودن در نوجوانانتان را برایتان آوردیم. با رعایت همین نکات به فرزندتان برای بهبودی کمک کنید.
نتیجهگرا نباشید!
دست از نتیجهگرا بودن بردارید. زمانی که فرزندتان در مسیر یادگیری پیشرفت کرده است؛ یعنی این مسیر را خوب طی میکند. با بررسی دائمی نتیجه، پیشرفت او را نادیده نگیرید.
شکست پلی بهسوی موفقیت
باید قبول کنید که اشتباهکردن در مسیر یادگیری کاملاً طبیعی است. شکستخوردن به نوبه خود به ما کمک میکند در ادامه مسیر بهتر عمل کنیم. بههیچعنوان فرزندتان را از شکست نترسانید.
تلاش مهمتر از نتیجه!
تلاش نوجوانتان باید برایتان از نتیجه مهمتر باشد. بهجای اینکه دنبال نتیجه کامل باشید به تلاش فرزندتان برای حصول نتیجه توجه و آن را تشویق کنید.
اهداف کوچک اما در دسترس بهتر از اهداف بزرگ نرسیدنی
یادتان باشد همیشه به نوجوانتان کمک کنید اهداف در دسترس هرچند کوچک را به اهداف بزرگ غیرقابلدسترس ترجیح دهید. اگر چنین موضوع مهمی را به او نیاموزید او را در مسیر شکستهای پیدرپی قرار خواهید داد. فراموش نکنید سنگ بزرگ نشانه نزدن است.
عزتنفس با موفقیت به دست نمیآید
فرزند شما به پدر و مادر همراه نیاز دارد. به او بگویید که با همه دستاوردهایش دوست داشتی و ارزشمند است. حس ارزشمندبودن را تنها در زمانی که موفقتی به دست آورد به او ندهید. فرزندتان نیاز دارد جدا از موفقیتهایی که به دست میآورد برای شما ارزشمند باشد.
نتیجهگیری
رفتارهای ما با فرزندمان بهخصوص در دوره شکلگیری شخصیتی او میتواند آیندهاش را بسازد یا آن را کاملاً نابود کند. والدینی که محبت و تشویق خود را نسبت به فرزندشان شرطی کنند باعث شکلگیری کمالگرایی در او خواهند شد. انسان کمالگرا در هر سنی آسیبهای زیادی میبیند. برای شخص کمالگرا موفقیت، خوشحالی، عزتنفس و پیشرفت تنها در گرو کامیابی ۱۰۰ درصدی است. در نتیجه چنین حالتی او در بیشتر اوقات زندگی خود با احساس ناکافی بودن دستوپنجه نرم میکند. والدین گرامی با تمرکز روی تلاش و پیشرفت فرزندتان مسیر آینده درخشان او را هموار کنید.
اختصاصی نشریه اینترنتی نوجوانها – زینب آرزومند پیرپشته