پاسخ به پرسش های مذهبی نیازمند دقت، دانش کافی و احترام به عقاید و باورهای افراد است. در این زمینه، ابتدا باید پرسش‌ها به‌طور دقیق تحلیل شوند تا هدف و منظور اصلی فرد پرسش‌کننده مشخص شود. سپس با استفاده از منابع معتبر دینی مانند قرآن، احادیث، و نظرات علمای برجسته، پاسخ‌هایی مستدل و مستند ارائه گردد. همچنین، ضروری است که در فرآیند پاسخگویی از تعصب و پیش‌داوری پرهیز شده و تلاش شود تا پاسخ‌ها به گونه‌ای باشد که موجب افزایش آگاهی و رفع ابهام گردد. در نهایت، توجه به جنبه‌های اخلاقی و انسانی در پاسخگویی نیز حائز اهمیت است تا فضای گفت‌وگو سازنده و محترمانه باقی بماند.در اینجا سعی داریم با دقت به پرسش های مذهبی نوجوانان پاسخ دهیم.
پرسش
در قرآن و کتاب های دینی خیلی آمده که «از خدا بترسید». در جایی دیگر آمده که «خدا ارحم الراحمین است». پس چرا باید از خدا بترسیم؟
پاسخ
سوال خیلی خوبی کردید. واقعاً تکلیف ما چیست؟ آیا خدا مهربان است و باید به آغوش او پناه برد یا اینکه خشمگین است و باید از او ترسید؟به نظر من باید به چند نکته توجه کنیم تا پاسخ این سوال را درک کنیم.
اول اینکه انسان بیشتر از همه چیز باید از خودش بترسد. همان خودی که وسوسه می شود، گناه می کند، حق دیگران را می خورد، زیاده خواهی می کند و… پس اگر در کتاب های دینی گفته شده که انسان باید تقوا داشته باشد منظور این است که خویشتندار باشد. یعنی بتواند خودش را رام کند. انسان تربیت نشده، دقیقا مثل یک اسب سرکش است که باید رام و تربیت شود. پس با این حساب اولین چیزی که باید از آن بترسیم خودمان هستیم و نه چیزی دیگر.
به قول سعدی: «آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است»
و به روایت حضرت علی (ع): «هیچ یک از شما ترس نداشته باشد مگر از گناه خویش»
پس بیاییم کلاه مان را قاضی کنیم و قبل از هر چیز حساب و کتاب خودمان را پاک کنیم که اگر چنین باشد، مطمئناً خداوند نسبت به ما مهربان است.
دوم اینکه شک نکنید که خداوند مهربان ترین مهربانان است و بندگان خود را دوست دارد و محبت او فراتر از محبت مادر به فرزندش است. اما همین مادر مهربان هم گاهی، برای رشد فرزندش، نیاز است کاری بکند که فرزندش حتی گریه بکند یا از او بترسد.
مثلاً مهر مادری به این نیست که وقتی فرزند در حال نزدیک شدن و دست زدن به آتش بخاری است، مادر بخندد! بلکه باید به کودکش اخم کند و نگذارد به آن نزدیک شود، حتی اگر به قیمت گریه کردن کودک تمام شود! یا مثلاً اگر بین دو فرزند درگیری و دعوا شود و یکی بخواهد حق دیگری را بخورد، مادر باید عدالت را رعایت کند و حق را به همان کودکی که حق با اوست، برساند، حتی اگر فرزند دیگرش ناراحت شود.
پس خداوند مهربان است اما این مهربانی خلاف عقل و عدالت و حکمت نیست. باید صفات خداوند را همراه یکدیگر فهمید. خداوند همان قدر که رحمان و رحیم است، از کسی هم که ظلم کرده نمی گذرد و عملش را بی جواب نمی گذارد.
پس انسان نباید از خدا بترسد، بلکه باید از کارهای زشت خود بترسد که نتیجه آن ها را به زودی خواهد دید. خداوند ظلم انسان ظالم را به او بر می گرداند و البته اگر توبه کند و کارهایش را جبران کند، او را هم می بخشد. و اینکه خداوند نیکی انسان نیکومند را چندین برابر بیشتر به او بر می گرداند.
مولوی این حقیقت را چنین به شعر در آورده است:
ای دریده پوستین یوسفان
گرگ برخیزی از این خواب گران
پرسش
من روزه می گیرم ولی نماز نمی خونم. آیا روزه من باطل است؟
پاسخ
با سلام
از لحاظ شرعی، نماز شرط صحیح بودن روزه نیست اما آنچه که از آیات و احادیث بدست می آید این است که اهمیت نماز از اهمیت روزه بالاتر است و بالاخره باید پذیرفت کسی که احکام دیگر اسلامی را رعایت می کند ولی نماز نمی خواند، اگرچه بابت آن کارها مأجور خواهد بود اما بداند که هنوز ساختمان دینداری او بنا نشده است زیرا یکی از ستون های ساختمان وجود ندارد!
پرسش
ما چه نقشی در تعیین سرنوشت خود داریم؟
پاسخ
سرنوشت انسان اگر از پیش نوشته شده است پس نقش عملکرد ما چیست؟در زندگی انسان، بعضی چیزها هستند که در اختیار انسان نیستند. مثل اینکه هر موجود زنده ای در یک شرایط خاصی متولد می شود و در یک شرایطی نیز مرگ را تجربه خواهد کرد. اینها قواعد کلی هستی و نظم طبیعی هستند که خداوند به زندگی داده است.
اما این اشتباه است که بگوییم سرنوشت هر انسانی به طور کامل، از قبل نوشته شده است. مطمئنا این گونه نیست.
سرنوشت انسان با دست او رقم میخورد و این انسان است که با سعی و کوشش باید آینده خودش را بسازد.
در قرآن هم خداوند وعده داده که سرنوشت هر انسانی را همانگونه که عمل کرده است، می دهد و «هر کس کار نیکی انجام دهد، به سود خود انجام داده و هر کس کار بد انجام داده است، بر زیان خود او میباشد.»
خداوند به انسان عقل و اراده و اختیار داده تا انتخاب کند و راه خوشبختی و بدبختی را خودش انتخاب کند. انسان باید به کمک عقل و با طلب کمک از خداوند بخواهد که بهترین سرنوشت برایش رقم بخورد.یکی از دلایلی که در شبهای قدر، به درگاه خدا، دعا میکنیم برای همین است تا بتوانیم بهترین انتخاب را داشته باشیم و بر مشکلات زندگی با کمک خداوند پیروز شویم و به مسیر خوشبختی هدایت مان کند.
