آموزش دفاع از خود و مقابله با قلدری باید از سنین پایین و دبستان انجام شود. به این ترتیب، زمانی که کودک وارد اجتماع میشود، میتواند از خود در برابر قلدری دیگران و یا دیگر همکلاسیها دفاع کند. در دنیای امروز، آگاهی و توانایی مقابله با وقعیتهای دشوار و خطرناک به عنوان یک ضرورت شناخته میشود. از طرفی، قلدری ممکن است در هر سنی و در هر مکانی برای افراد ایجاد شود. از اینرو شناخت قلدری و کاهش تاثیر آن روی روان، اهمیت زیادی پیدا میکند. در ادامه به راهکارهایی برای کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان خواهیم پرداخت.
خشونت در مدرسه یا قلدری چیست؟
قلدری مسئلهای است که میتواند زندگی اجتماعی، تحصیلات و روان یک دانشآموز را تحت تاثیر قرار دهد. زمانی که یک دانشآموز توسط یک قلدر مورد هدف قرار میگیرد، احساساتی نظیر ناتوانی، آسیب پذیری و تنهایی را تجربه میکند. قلدری شامل اشکال مختلف از جمله تهاجم فیزیکی، طرد کردن اجتماعی، آزار و اذیت کلامی خواهند بود.
تحقیقات نشان میدهد در حال حاضر روشهای مختلفی برای مقابله با این پدیده اجتماعی در مدارس قابل انجام است. خشونت یا قلدری زمانی رخ میدهد که یک فرد یا گروهی از افراد در مدرسه سر به سر فرد دیگری گذاشته و یا او را مسخره کنند. مورد قلدری قرار گرفتن، یک تجربه دردناک و ناامیدکننده است که میتوان با روشهای مختلفی تاثیر آن بر روان را کاهش داد.
انواع خشونت و قلدری
جسمی: این نوع قلدری زمانی رخ میدهد که قلدرها باعث ایجاد آسیب جسمی شوند. این اقدام شامل هول دادن، زمین زدن، مشت زدن و یا ضربه زدن است. به طور کلی هر نوع لمس که فرد تمایلی به دریافت آن نداشته باشد، نوعی زورگویی و تجاوز جنسی در نظر گرفته میشود.
کلامی: قلدری کلامی همان طعنه زدن و یا مسخره کردن فرد است.
روانی: این نوع قلدری شامل بدگویی یا طرد کردن افراد همراه با ایجاد احساس بد در فرد است.
سایبری: برخی اوقات قلدرها از طریق اینترنت و رسانههای اجتماعی باعث آزار دیگران میشوند. آنها در این فضا چیزهایی میگویند و یا پیامهایی را برای توهین به فرد ارسال میکنند که باعث آسیب رساندن و شرمساری دیگران خواهد شد.
عاطفی: تشخیص این نوع قلدری نسبت به سایر انواع آن مشکلتر است. منظور از نوع عاطفی و تاثیر خشونت مدرسه بر روان، همان آسیب زدن به احساسات دیگران خواهد بود. در برخی موارد این نوع قلدری در واقع نوعی باجگیری عاطفی محسوب میشود. رفتارهای از قبیل ایراد گرفتن و سرزنش مداوم یا درخواستهای مداوم همراه با بیارزشسازی، میتواند باعث طرد شدن نوجوان از جمع همسالان و آسیب رساندن به طرف مقابل شود.
اثرات منفی و تاثیر خشونت مدرسه بر روان
بسیاری از نوجوآنها در این دوران میتوانند هدف قلدری قرار بگیرند. به طور کلی این خشونت میتواند باعث ایجاد اثرات زیر روی قربانی شود.
- احساس ترس، افسردگی و یا استرس و اضطراب در فرد
- ایجاد افکار خودکشی یا آسیب رساندن به خود
- ایجاد مشکل در انجام تکالیف مدرسه
- بروز مشکلات مربوط به خلق و خو، خواب، کاهش اشتها و سطح انرژی
علت ایجاد خشونت و قلدری در نوجوانان چیست؟
یکی از فاکتورهای اصلی قلدری کردن، عمدی بودن آن است. در واقع فرد به علت وجود یک ریشه یا دلیل زمینهای، تمایل به آزار دادن کودکان یا نوجوانان دارد. دلایل فراوانی به صورت مشخص و گاهی به صورت پیچیده باعث میشوند تا فرد قلدر و آسیبزننده باشد. از جمله مواردی که میتواند منجر به قلدری و خشونت در مدرسه شود، میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- وجود تفکرات نژادپرستانه
- وجود اختلالات روانی مانند خودشیفتگی یا بیش فعالی در نوجوان
- کمبود عزت نفس و اعتماد به نفس در فرد
- سابقه مورد قلدری و خشونت قرار گرفتن
- تجربه مشکلات رفتاری و روحی در خانواده
- ناتوانی در همدل بودن
- داشتن والدین پرخاشگر یا مشاهده محتواهای خشونتآمیز مختلف
- تجربه تنبیه در دوران کودکی
- کمبود محبت و تلاش برای جلب توجه
- احساس حقارت و شرم شدید درونی
- ناتوانی در مهار هیجآنهای شدید و خود کنترلی
راهکارهای اساسی برای پیشگیری از مورد قلدری و خشونت قرار گرفتن
طبق تحقیقات انجام گرفته، مصاحبه انگیزشی و آموزش تنظیم هیجان باعث افزایش سطح ارتقای نوجوانان به خصوص دختران و کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان شده و مزایا و معایب رفتارهای نامطلوب را آموزش میدهدد. راهکارهای زیر برای پیشگیری از خشونت در مدرسه و یا مکآنهای دیگر بسیار مفید و کاربردی خواهند بود.
- ایجاد الگوی مثبت رفتاری برای فرد
- صحبت و گفتگو با شخص قلدر
- نظارت بیشتر معلمان و کادر مدرسه
- کارهای گروهی مانند ورزش و هنر
چطور اثرات منفی قلدری روی روان را کاهش دهیم؟
اگر مورد زورگویی قرار گرفتهاید، باید این نکته را بدانید که تقصیر شما نیست. در این مسئله فرد مقصر، همان شخص قلدر است. با استفاده از روشهای گفته شده در ادامه میتوانید با این مسئله در موقعیتهای مختلف مقابله کنید.
عدم ایجاد درگیری
راهکار موثر در مقابله با قلدری، عدم درگیری با فرد مورد نظر است. بسیاری از کسانی که حمله کلامی میکنند، علاقمند به درگیر شدن و ادامه سر به سر گذاشتن هستند. اگر شخص از طریق حمله کلامی اختلالی در زندگی شخصی یا کاری شما ایجاد نمیکند، بهتر است با او درگیر نشوید. زمانی که حمله کلامی از طرف فرد قلدر شروع میشود، بهتر است موقعیت را ترک کنید. دور شدن از موقعیت میتواند برای شما امنیت ایجاد کند.
گفتگو با فرد قلدر برای کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان
بسیاری از افراد قلدر دارای مسائل حل نشده بوده و این موضوع باعث میشود تا آن را روی دیگران خالی کنند. اگرچه رفتار قلدری چنین مسائلی را توجیه نمیکند، با این حال، گفتگو با فرد میتواند به او اعلام کند که اقداماتش چقدر برای شما آزاردهنده هستند. در برخی موارد ممکن است این اقدام آنها را از ادامه کارشان منصرف کند.
قلدری را گزارش کنید
در صورتی که حتی پس از گفتگو، فرد قلدر رفتار خود را ادامه داد، بهتر است برای کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان، موضوع را به یک مرجع مهم گزارش کنید. به عنوان مثال اگر این اتفاق در مدرسه برای شما رخ داد، بهتر است آن را به کادر مدرسه اطلاع دهید. همچنین در صورتی که در معرض خطر جسمی ناشی از خشونت قرار دارید، باید آن را به پلیس گزارش کنید.
تکرار خودگوییهای مثبت
در صورتی که مورد قلدری کلامی قرار گرفتید، خودگوییهای مثبت داشته باشید. برخی از این خشونتهای کلامی برای مدتها در ذهن باقی میمانند. با این حال، این نکته را مد نظر قرار دهید که افراد قلدر و زورگو در حال فرافکنی ناامنیهای خود بوده و حرفهای زشت آنها صحت ندارد. همچنین باید بدانید که شما دارای شخصیتی عالی بوده و حرفهای فرد قلدر هیچ اهمیتی نخواهند داشت.
محافظت از حریم شخصی و کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان
در صورتی که قلدری در خانه اتفاق میافتد، باید حتماً مرزهای محکمی برای خود قرار دهید و از آن محافظت کنید. در این حالت ممکن است شما به فرد قلدر بگویید که خانه را ترک کند.
کمک گرفتن از دیگران
برای مقابله با قلدری ممکن است به کمک دیگران نیاز داشته باشید. هرگز تصور نکنید که کمک خواستن برای مقابله با قلدری خجالتآور است. بنابراین برای دریافت کمک تردید نداشته و مورد قلدری قرار گرفتن را به یک دوست یا اعضای خانواده اعلام کنید.
چه اقداماتی برای کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان انجام شود؟
سرزنش نکردن خود: در صورتی که مورد خشونت در مدرسه قرار گرفتید، به این نکته توجه داشته باشید که فرد قربانی شما هستید و هیچ تقصیری بر گردن شما نخواهد بود. اما با استفاده از برخی اقدامات کوچک میتوان اثرات قلدری و تاثیر خشونت مدرسه بر روان را کاهش داد. بنابراین خود را سرزنش نکرده، خودتان را مقصر این کاستیها ندانید.
ادامه زندگی روزانه: در صورت مشاهده خشونت و یا مورد قلدری قرار گرفتن، به زندگی خود ادامه دهید. در برخی موارد نوجوان از ترس روبرو شدن با فرد زورگو، مدرسه یا کار خود را رها میکند. بنابراین نباید اجازه دهید که به خاطر قلدری، زندگی شما خراب شود. تنها در صورتی میتوانید این کار را انجام دهید که قرار گرفتن در کنار آن فرد برای شما ناامن باشد.
عدم جبران زورگویی: تلافی کردن ممکن است بسیار وسوسه انگیز به نظر برسد. اما در صورتی که مورد قلدری قرار گرفتید، هرگز به دنبال تلافی نباشید. بسیاری از افراد زورگو زمانی که شما را آزار میدهند، به دنبال واکنش نامطلوب از طرف شما هستند. تلافی نکردن از سمت شما میتواند بخشی از قدرت آنها را از بین ببرد.
اگر به عنوان دانشآموز مورد آزار و اذیت در مدرسه قرار گرفتید…
افرادی که مورد آزار و اذیت در مدرسه قرار گرفتهاند، باید توانمند شده و خود را برای آینده آماده کنند. زیرا بسیاری از این افراد پس از دریافت پیامهای منفی در مورد خود، احساس شرم میکنند.
اغلب قلدری به عنوان یک رفتار زشت، برای اعمال سلطه روی شخص دیگر استفاده میشود. کسانی این کار را انجام میدهند که نسبت به خود احساس بدی داشته و قصد دارند آن را به دیگران نیز منتقل کنند. اما بهتر است شما نسبت به این اقدامات واکنش نشان ندهید. آگاهی شما در این زمینه اهمیت زیادی دارد. همچنین با تقویت سایر ارتباطات و کاهش تاثیر خشونت مدرسه بر روان، روی علایق اجتماعی خود متمرکز باشید.
نشریه اینترنتی نوجوانها با هدف ارائه بهترین مطالب علمی آموزشی و سرگرمکننده کار خود را آغاز کرد. در حال حاضر این مجموعه به عنوان یک دانشنامه تخصصی ازهای علمی و اطلاعاتی نوجوانان و حتی خانوادههای آنان را برطرف میکند.
