شفق قطبی
اگه تا حالا فکر کردی شفق قطبی فقط یک نور خوشگل تو آسمونه، آماده شو چون قراره با هم بریم سراغ چیزهایی که واقعا مغز آدم رو میترکونه. شفق قطبی فقط یک پدیده طبیعی نیست، یک جور جادوی واقعی تو آسمونه که هزار تا داستان، راز و اتفاق پشتش قایمه. اینجا با هم ۱۰ تا حقیقتی رو مرور میکنیم که مطمئنم خیلی هاش رو هیچ وقت نشنیدی. فقط خودتو آماده کن چون هم قراره شگفت زده شی، هم ذوق کنی، هم تو بعضی جاها سه چهار بار بخونی چون مغزت میگه مگه میشه؟
۱. شفق قطبی صدا دارد، اما انقدر آروم که انسان ها خیلی سخت میشنوند
همیشه فکر میکردیم شفق قطبی فقط نورهای رنگی تو آسمونه، ولی دانشمندا سال ها تحقیق کردن و فهمیدن این نورهای جذاب گاهی صداهای خیلی خیلی ظریفی تولید میکنن. جالبیش اینه که این صداها خیلی آهسته هستن و فقط وقتی که هوا فوق العاده آروم و ساکته ممکنه شنیده بشن. بعضیا تو مناطق نزدیک قطب گزارش دادن که انگار صدای خش خش یا ترکیدن خیلی ریز میاد. دقیقا مثل وقتی که یک پلاستیک خیلی نازک رو آروم تکون بدی. اینکه نور بتونه صدا داشته باشه خودش یک چیزی بین جادو و علمه.
۲. شفق قطبی همیشه سبز نیست، رنگ های خیلی عجیب هم داره
اکثر عکس هایی که دیدیم شفق قطبی سبزه، ولی واقعیت اینه که این نورها میتونن قرمز، بنفش، صورتی، آبی، زرد و حتی سفید باشن. رنگ ها بستگی به گازهایی داره که ذرات خورشیدی بهشون برخورد میکنن. مثلا وقتی ذرات به اکسیژن برخورد میکنن نور سبز تولید میشه و وقتی به نیتروژن برخورد میکنن رنگ ها میره سمت بنفش و صورتی. یعنی ترکیب رنگ شفق قطبی واقعا دست طبیعته و هر دفعه میتونه یک اثر هنری جدید بسازه که از قبل نسخه مشابهش وجود نداشته.
۳. شفق قطبی فقط در زمین رخ نمیده، روی سیاره های دیگه هم دیده میشود
این یکی واقعا عجیب و هیجان انگیزه. دانشمندا با تلسکوپ و فضاپیماها فهمیدن که سیاره هایی مثل مشتری، زحل و حتی اورانوس هم شفق قطبی دارن. البته شفق قطبی اونجا خیلی بزرگ تره، چون میدان مغناطیسی اون سیاره ها خیلی قوی تر از زمینه. بعضی از شفق های مشتری انقدر بزرگن که اگه کنار زمین گذاشته بشن کل زمین داخلش جا میشه. یعنی تو فضا هم جشن نور برگزار میشه و سیاره های دیگه هم در سکوت خودشون نورپردازی میکنن.
۴. شفق قطبی روی حیوانات تاثیر دارد
تا حالا به این فکر کردی که حیوانات موقع دیدن این نورهای عجیب چی حس میکنن؟ تحقیقات نشون داده که بعضی حیوانات مثل گرگ ها، گوزن ها و پرنده ها ممکنه نسبت به شدت نور و تغییرات مغناطیسی واکنش نشون بدن. مثلا پرنده هایی که با میدان مغناطیسی جهت یابی میکنن ممکنه وقتی شفق قطبی خیلی قویه مسیرشون رو اشتباه انتخاب کنن. ولی هنوز خیلی از تاثیراتش ناشناخته مونده و همین باعث میشه شفق قطبی مرموزتر و جذاب تر بشه.
۵. شفق قطبی یک سپر محافظ طبیعی برای زمینه
هر بار که شفق قطبی رو میبینی درواقع داری به سپر محافظ زمین نگاه میکنی. وقتی طوفان خورشیدی ذرات پر انرژی رو سمت زمین پرتاب میکنه، میدان مغناطیسی ما این ذرات رو منحرف میکنه و این برخوردها تو آسمون تبدیل به شفق قطبی میشن. یعنی اگه میدان مغناطیسی نبود، ما نه فقط شفق قطبی نداشتیم بلکه ممکن بود دستگاه ها، برق، اینترنت و خیلی چیزهای دیگه مرتب دچار مشکل بشن. پس شفق قطبی اتفاقی نیست، یک نشان از اینه که زمین داره از ما محافظت میکنه.
۶. سرعت حرکت شفق قطبی میتونه مثل دویدن یک حیوان وحشی باشه
اگه فکر میکنی این نورها فقط آروم آروم تکون میخورن، باید بدونی بعضی از شفق ها سرعتی دارن که آدم رو خیره میکنه. بعضی از موج های شفق میتونن در چند ثانیه تمام آسمون رو بپوشونن. بعضیا تو قطب شمال گفتن وقتی شفق شدید میشه انگار آسمون زنده شده و نفس میکشه. سرعتش گاهی مثل دویدن یک گرگ تو برف میشه. دیدنش از نزدیک واقعا چیزیه که نمیشه با هیچ فیلم یا عکس مقایسه کرد.
۷. بعضی از مردم با دیدن شفق قطبی گریه میکنن
این یک حقیقت خیلی احساسی و جالبه. روانشناسا میگن نورهای شفق قطبی میتونن روی احساسات آدم تاثیر بذارن. چون مغز ما وقتی چیز خیلی زیبا، نادر و غیرقابل باور میبینه هورمون هایی آزاد میکنه که حس شادی و آرامش رو زیاد میکنن. بعضیا هم از شدت هیجان یا حس بزرگی طبیعت گریشون میگیره. مخصوصا تو کشورهایی که به خاطر آب و هواشون به عنوان شادترین مردم جهان شناخته میشن، گزارش های زیادی وجود داره که شفق قطبی براشون یک تجربه عمیق احساسی محسوب میشه.
۸. شفق قطبی از زمین ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر بالاتر شکل میگیرد
اگه همیشه فکر میکردی این نورها نزدیک ابرها هستن، باید بدونی شفق قطبی خیلی خیلی بالاتر از اونی اتفاق میفته که تصور میکنی. حتی بعضی از شفق ها تا نزدیکی مرز فضا هم میرن. این یعنی وقتی بهش نگاه میکنی درواقع داری به یک اتفاق فضایی نگاه میکنی، نه یک چیز داخل جو معمولی. همین باعث میشه نورها یک حس فضایی و ماورایی داشته باشن.
۹. شفق قطبی نقاشیش را خودش عوض میکند
شفق قطبی یک شکل ثابت نیست. گاهی شبیه موج میشه، گاهی مثل پرده، گاهی مثل شعله های رقصان و گاهی مثل یک تونل نورانی که انگار میخواد تو رو به داخل خودش بکشه. دانشمندا این تغییرات رو بر اساس ذرات خورشیدی و میدان مغناطیسی توضیح میدن. ولی برای ما که از روی زمین نگاه میکنیم، انگار یک نقاش نامرئی داره هر چند ثانیه یک بار طرح جدید میکشه. تماشای این تغییرات واقعا یکی از زیباترین چیزهای دنیا به حساب میاد.
۱۰. شفق قطبی میتواند یک شب عادی را تبدیل به یک ماجراجویی عجیب کند
خیلی از کسانی که تجربه دیدن شفق قطبی رو داشتن میگن لحظه دیدنش انگار زمان کند میشه. بعضیا میگن حس میکنن یک چیزی فرازمینی داره اتفاق میفته. اصلا همین ویژگیه که باعث شده تصاویر زیبا و نادر از شفق قطبی همیشه جز محبوب ترین عکس های طبیعت باشه. چون این نورها هر بار یک شکل جدید دارن و دقیقا به همین دلیل هر بار دیدنش یک تجربه غیرقابل پیش بینیه.
چند پیشنهاد مطالعه برای ادامه ماجراجویی
- اگه دوست داری عکس های خفن، کم یاب و باورنکردنی ببینی فقط کافیه سراغ موضوع تصاویر زیبا و نادر از شفق قطبی بری.
- برای اینکه بفهمی چرا بعضی کشورها انقدر خوشحال و سرزنده هستن، یک سری به موضوع شادترین مردم جهان بزن.
- اگه اهل چیزهای عجیب غریب دنیایی هستی، حتما درباره شهرهایی که هیچ شب و روزی ندارن هم بخون.
این ماجرا فقط یک گوشه کوچیک از دنیای خفن و عجیب شفق قطبی بود. اگه یک روز رفتی قطب شمال یا کشورهایی که شفق دارن یادت باشه فقط به آسمون نگاه نکنی، بلکه حسش کنی، بو بکشیش و بذار هیجانش وارد روحت بشه. چون این نورها فقط یک پدیده نیستن، یک تجربه واقعی از زیبایی ناب هستن.
