استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
آیا میدانید شبکههای اجتماعی تاثیر بسیار زیادی روی سلامت روان داشته و استفاده نادرست از آن ها میتواند چه پیامدهایی برای شما داشته باشد؟ با توجه به حساس بودن دوران نوجوانی، استفاده از شبکههای اجتماعی میتواند ترکیبی از اثرات مثبت و منفی روی زندگی شما بر جای بگذارد. استفاده نادرست و یا بیش از اندازه از این پلتفرمها باعث ایجاد افسردگی، مقایسه مداوم با دیگران و مواجهه با تصاویر غیر واقعی از زندگی خواهد شد. با توجه به نقش شبکههای اجتماعی در زندگی نوجوانان و جوانان، باید به فکر استفاده سالم و هدفمند از آن ها بود. در ادامه به راهکارهای عملی برای کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی خواهیم پرداخت.
دلایل ایجاد استرس در زمان استفاده از شبکههای اجتماعی
دنیای دیجیتال و شبکههای اجتماعی با تمام مزایایی که دارند، میتوانند به عنوان منبع اصلی استرس برای نوجوانان باشند. شما از طریق این شبکهها به ارتباطات گسترده دست پیدا میکنید، اما وابستگی بیش از اندازه استفاده از شبکههای اجتماعی باعث افزایش اضطراب خواهد شد. این اضطراب به دلیل حجم بالای اطلاعات دریافت شده، بروز اختلال در خواب، روابط اجتماعی و تمرکز ایجاد میشود. البته نباید نگران این موضوع باشید، زیرا با مدیریت درست استفاده از شبکههای اجتماعی میتوانید تاثیرات منفی آن را به شدت کاهش دهید.
علائم نشان دهنده بروز استرس در زمان استفاده از شبکههای اجتماعی
- درگیری ذهنی و فکر کردن مداوم به پستها و موضوعات شبکههای اجتماعی در هنگام خوابیدن و در زمان بیدار شدن از خواب
- پرت کردن گوشی و داد زدن با عصبانیت هنگام خواندن و یا پاسخ دادن به اظهار نظر دیگران در شبکههای اجتماعی
- پاسخ دادن به پستها با خشم و عصبانیت زیاد به طوری که تا به حال چنین کاری انجام نداده بودید.
- ایجاد بحث و گفتگوهای طولانی در مورد پستها و یا نظرات کاربران حتی خارج از شبکههای اجتماعی
- ایجاد حس ناامیدی یا افسردگی بعد از خواندن اخبار روزانه
- صرف زمان بیش از اندازه در شبکههای اجتماعی و تاثیر منفی روی دیگر فعالیتها
- عدم کنترل زمان و ایجاد اضطراب یا بیقراری در صورت عدم در دسترس بودن پلتفرمهای مجازی
- بروز اختلال در عملکرد شغلی، تحصیلی و یا روابط دوستانه
تاثیرات منفی استفاده مداوم از شبکههای اجتماعی چیست؟
- طبق مطالعات انجام شده استفاده بیش از دو ساعت در روز از شبکههای اجتماعی میتواند خطر ابتلا به افسردگی و اضطراب را افزایش دهد.
- در صورتیکه به مقایسه خود با دیگران در شبکههای اجتماعی بپردازید، این کار باعث کاهش عزت نفس و اعتماد به نفس شما خواهد شد. برای کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی باید از این کار دست بردارید. بسیاری از نوجوانان با مقایسه خود با دیگران به این نتیجه میرسند که به اندازه کافی خوب نبوده و این کار باعث تاثیر منفی روی سلامت روان آن ها خواهد شد.
- استفاده از شبکههای اجتماعی قبل از خواب به طور قابل توجهی باعث کاهش کیفیت خواب میشود. بسیاری از نوجوانان به دلیل استفاده از گوشیهای هوشمند دچار مشکلات خواب هستند.
- اعتیاد به گوشی یکی دیگر از عوارض استفاده بیش از اندازه از شبکههای اجتماعی است. در حال حاضر بسیاری از نوجوانان به شبکههای اجتماعی اعتیاد داشته و تاثیرات منفی استفاده از این پلتفرمها روی سلامت روان و زندگی آن ها قابل مشاهده است.
- دریافت مداوم پیام و وسوسه چک کردن شبکههای اجتماعی میتواند باعث ایجاد اختلال در تمرکز و توجه نوجوانان شود. تحقیقات نشان میدهد که استفاده از شبکههای اجتماعی باعث بروز مشکل تمرکز در نوجوانان شده است.
ده راهکار عملی برای کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
اکنون شما علت استرس و اضطراب در زمان استفاده از شبکههای اجتماعی را میدانید، بنابراین میتوانید از تکنیکهای موثر برای کاهش استرس و اضطراب استفاده کنید. در ادامه به ده راهکار عملی برای رسیدن به استرس و اضطراب کمتر ارائه شده است.
1- قطع موقت استفاده از شبکههای اجتماعی
یک راهکار برای کاهش استرس در دنیای دیجیتال، قطع موقت و عدم استفاده از این پلتفرمها است. با این کار ذهن شما استراحت کرده و استرس نیز کمتر میشود. به گفته محققان حتی یک روز بدون دنیای دیجیتال میتواند تا ۲۵ درصد باعث کاهش اضطراب شود. برای این کار میتوانید یک روز در هفته را بدون اینترنت سپری کنید و به جای آن کتاب بخوانید یا از طبیعت لذت ببرید.
2- ایجاد محدودیت برای زمان استفاده و کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
راهکار عملی دیگر برای کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی، تعیین زمان مشخص برای استفاده از آنها است. از اپلیکیشنهای مختلف برای ایجاد محدودیت زمان استفاده کنید. برای انجام این روش میتوانید ۲ ساعت در روز را فقط برای شبکههای اجتماعی اختصاص داده و در ساعات دیگر به فعالیتهای درسی و اجتماعی بپردازید. همچنین میتوانید بعد از ساعت خاصی در شب، دستگاه خود را خاموش کنید. استفاده از این روش علاوه بر کاهش اعتیاد به گوشی، باعث افزایش فعالیتهای آفلاین خواهد شد.
3- ذهن آگاهی
منظور از ذهن آگاهی، تمرکز روی لحظه حال است که میتواند استرس ناشی از استفاده از شبکههای اجتماعی را کاهش دهد. برای این کار میتوانید از مدیتیشن کمک بگیرید. این کار باعث بهبود سلامت روان و کاهش اضطراب تا ۴۰ درصد خواهد شد.
4- تکنیکهای تنفسی برای کاهش فوری استرس
یکی از سریعترین راهکارها برای رسیدن به آرامش و کاهش استرس، استفاده از تنفس عمیق است. برای این کار میتوانید در لحظات استرس زا تکنیکهای تنفسی را برای ۴ بار تکرار کنید. این تکنیک شامل ۴ ثانیه دم، ۷ ثانیه حبس و ۸ ثانیه بازدم است. این راهکار باعث کاهش ضربان قلب و کنترل استرس ناشی از حضور در دنیای دیجیتال خواهد شد.
5- استفاده از ورزش منظم و کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
ورزش و فعالیتهای جسمانی باعث آزاد شدن اندورفین و کاهش استرس میشود. به جای حضور مداوم در شبکههای اجتماعی، میتوانید پیادهروی روزانه را انتخاب کنید. تنها ۳۰ دقیقه ورزش روزانه مانند دویدن یا یوگا باعث بهبود خواب و کاهش اثرات منفی شبکههای اجتماعی روی بدن خواهد شد. میتوانید موسیقی را با فعالیتهای جسمی و ورزشی ترکیب کرده و بدین ترتیب از دنیای دیجیتال فاصله بگیرید.
6- خاموش کردن نوتیفیکیشنها و اعلآنها
یکی از منابع اصلی ایجاد اختلال و بروز اضطراب در نوجوانان، نوتیفیکیشنها هستند. با خاموش کردن اعلان میتوانید ضمن کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی، تمرکز خود را روی درس افزایش دهید. برای این کار کلیه نوتیفیکیشنها را خاموش کرده و فقط اعلانهای ضروری را فعال نگه دارید. این کار تاثیر زیادی روی کاهش استرس داشته و تمرکز شما را بیشتر میکند. همچنین میتوانید زمآنهای چک کردن اعلانها را تنها به سه بار در روز محدود کنید.
7- ایجاد محدودیت مناطق و کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
راهکار دیگر ایجاد مناطق بدون فناوری است. میتوانید اتاق خواب یا میز غذاخوری را به عنوان مناطق بدون فناوری و شبکههای اجتماعی نگه داشته و در این مکآنها استراحت واقعی را تجربه کنید. برای این کار قوانین مختلفی در خانه گذاشته و این مناطق را به عنوان مناطق موبایل ممنوع اعلام نمایید. با این کار خواب و روابط بهبود پیدا کرده و زمان بیشتری برای گفتگوی حضوری در خانه خواهید داشت.
8- استفاده از شبکههای اجتماعی به صورت آگاهانه
به جای اینکه به صورت بیهدف در شبکههای اجتماعی بگردید میتوانید تنها محتوای مثبت را انتخاب کرده و بدین ترتیب مقایسه را کاهش دهید. دنبال کردن حسابهای الهام بخش و عدم توجه به محتواهای منفی میتواند بسیار تاثیرگذار باشد. مزیت این کار کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش رضایت از دوران نوجوانی است.
9- استفاده از اپلیکیشنهای آرامش بخش
همیشه فناوری و دنیای دیجیتال مضر نبوده و میتوان از آنها برای راه حل نیز استفاده کرد. اپهای ریلکسیشن به عنوان ابزارهای مدیریت استرس بسیار کاربردی هستند.
10- افزایش روابط اجتماعی و کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی
به جای گردش در شبکههای اجتماعی میتوانید صحبت با دوستان و خانواده را انتخاب کرده و بدین ترتیب استرس خود را کاهش دهید. اولویت دادن به روابط حضوری و آفلاین و حمایت خانواده و دوستان میتواند نقشی موثر در کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی داشته باشد. بدین ترتیب میتوانید دیدارهای دوستانه ترتیب دهید و با افزایش حس حمایت دوستان و خانواده، احساس انزوا را به حداقل برسانید.
چه مقدار استفاده روزانه از شبکههای اجتماعی بیخطر است؟
سوالی که ممکن است برای شما نوجوانان پیش بیاید، این است که استفاده روزانه از شبکههای اجتماعی باید چقدر باشد؟ برای اینکه سلامت روان حفظ شده و از ایجاد عوارض منفی جلوگیری شود، بهتر است استفاده از شبکههای اجتماعی بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت محدود شود.
تحقیقات نشان میدهند که حضور بیش از این مقدار در شبکههای اجتماعی، به خصوص وقتی بدون هدف و تنها برای گذراندن وقت باشد، احتمال ایجاد اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت خواب را به شدت افزایش خواهد داد. البته این مقدار ممکن است با توجه به شرایط شما و یا نوع فعالیت در شبکههای اجتماعی کمی تفاوت داشته باشد. اما نکته مهم مدیریت زمان و استفاده درست از شبکههای اجتماعی است. این کار باعث جلوگیری از تاثیرات منفی، بهرهوری و ایجاد لذت واقعی از فضای مجازی میشود.
آیا شبکههای اجتماعی همیشه مضر هستند؟
استفاده از شبکههای اجتماعی به طور کلی مضر نبوده، بلکه نحوه استفاده از آن است که میتواند تاثیر مثبت یا منفی روی زندگی شما نوجوانها بگذارد. استفاده درست و آگاهانه از شبکههای اجتماعی باعث ایجاد ارتباطات بیشتر شده و دسترسی به اطلاعات و آموزشها را افزایش میدهد. همچنین در صورت داشتن تعامل مثبت و دریافت بازخورد سازنده، باعث تقویت اعتماد به نفس خواهند شد.
حرف آخر
کاهش استرس و اضطراب ناشی از شبکههای اجتماعی به آگاهی و عملکرد مداوم نیاز دارد. با استفاده از راهکارهای گفته شده به راحتی میتوانید تاثیرات منفی استفاده از شبکههای اجتماعی را کاهش داده و به کمتر کردن استرس ناشی از شبکههای اجتماعی بپردازید. همیشه این نکته را به یاد داشته باشید که شبکههای اجتماعی یک ابزار برای شما محسوب شده و نباید روی زندگی شما حاکم شوند. در صورتی که دچار علائم شدید استرس هستید، میتوانید از مشاوران و متخصصان روانشناسی کمک گرفته و روشهای دیگری را برای کاهش استرس امتحان کنید.
نشریه اینترنتی نوجوانها یک نشریه مدرن و اختصاصی برای دوران نوجوانی است که در آن مطالب علمی آموزنده و سرگرمکننده با هدف تامین نیازهای علمی و اطلاعاتی نوجوآنها ارائه میشود.
