بنام خدا خلاصه نامه ای از زندگی بنوموسی زمان و دوران قوم ظالم بنی امیه با قیام ایرانیان و شخص ابومسلم خراسانی برچیده شده و دوران عباسیان با شعار الرضا المحمد و با دروغ و نیرنگ که مدافع اسلام و اهل بیت (ع) هستند شروع شد از اواخر دوران بنی امیه به صورت جزئی تهیه و ترجمه کتابهای رومی شروع شده و در خلافت عباسیان به اوج خود رسید که مامون سرامد انها هم وزن کتابهای ترجمه شده طلا بخشش می کرد و بغداد که بزرگترین کتابخانه بیت الحکم نام داشت را تحکیم کرد او خود را مدافع علم و علم دوست می دانست و با جمع کردن دانشمندان و نخبگان علمی ان دوران شروعی از دوران علمی برای ایرانیان نیز رقم زد و خانواده بنوموسی نیز از ان جمله هستند بنوموسی یا بنی موسی و گاهی بنوموسی المنجم شهرت سه برادر است به نام های محمد و احمد و حسن پسران موسی بن شاکر. این سه برادر اصلا از اهل خراسان و از علمای معروف ریاضیات و نجوم و مکانیک در سده سوم هجری بوده اند و در بغداد به سر می بردند بعد از فوت پدر به بنو موسی که حدود هفت تا هشت ساله بود به سرپرستی مامون در امده و زیر حمایت مامون شروع به تحصیل و کسب علم نمود در ان دوران کودکی وی مدرکی نیست که وی در مناظرات امام رضا(ع)و دانشمندان حضور داشته و صد البته حضور امام در ایران بی تاثیر نبوده و داستان مناظرات ایشان و علم کامل امام (ع) محبان اهل بیت را بر ان داشت تا در عرصه علم و دانش سرامد روزگار شوند و بنو موسی نیز همانند دیگر ایرانیان در علم مکانیک صاحب سبک شوند بنو موسی ابتدا که وضع درامدی خوبی نداشت اما با شروع خلافت مامون دارای ثروتی گشته که با توجه به دانش و مهارت بنوموسی در علوم مختلف بسیاری از امور ساخت و مهندسی به ایشان ارجاع می شد که از آن میان به نظارت آنها بر حفر بعضی از نهرهای بزرگ چون نهر جعفریه و نهر عمودابن منجم در نزدیکی بصره می توان اشاره کردحتی می توان گفت که خلیفة عباسی محمدبن موسی را برای تحقیق دربارة اصحاب کهف به سرزمین روم اعزام کرد. ابوریحان بیرونی معتصم را عامل اعزام محمد به این مأموریت می داند. و شاید نیز در ارتباط با تحقیق سد ذی القرنین یا سد یأجوج و مأجوج به خزران فرستاد آنان برای به دست آوردن علوم باستانی به آخرین مرحله در سعی و کوشش رفته و از بذل مال و تشویق دریغی نداشتند و در این راه به هرگونه سختی تن دردادند و برای دستیابی به علوم ، اشخاص را به روم فرستادند و از هرگوشه و کنار مترجمان را با دادن عطایا و بخششهای گزاف به دور خود جمع کرده و عجایب حکمت را ظاهر کردند و بیشتر در هندسه و مکانیک ( الحیل و الحرکات ) و موسیقی و نجوم مهارت داشتند از ایشان کتابهای مانده که سرامد ان کتاب الحیل از است که خوشبختانه تا الان باقی مانده است و میتوان گفت علم الحیل را برابر دسته بندیهای امروزی علم می توان جزو مهندسی مکانیک به شمار آورد که از ابزارها و دستگاههای مکانیکی و هیدرولیکی بحث می کند و کتاب الحیل بنوموسی اولین اثر مدون شناخته شده ای است که در این زمینه در جهان اسلام باقی مانده است . در این کتاب یک صد دستگاه شرح داده شده اند که عمدتا به صورت خودکار و با استفاده از خواص مکانیکی سیالات عمل می کنند. در این زمان معاصراولین آشنایی با این کتاب به کوشش ویدمان و هاوزر حاصل شد که در سال 1336 به معرفی بنوموسی و کارهای علمی آنان پرداختند. درسال 1340هاوزر در کتاب جداگانه ای به شرح و بررسی کتاب الحیل پرداخت . هیل نیز در سال 1358 این کتاب را به انگلیسی ترجمه و منتشر کرد. او علاوه بر ترجمة کتاب الحیل به شرح و توضیح نقشه ها و دستگاهها پرداخته و در مقدمة کتاب مبانی اسامی به کار رفته در دستگاههای بنوموسی را همراه با شکلهای توضیحی و معادلات ایستابی تشریح کرده است . در سال 1360 نیز احمد یوسف الحسن کتاب الحیل را با استفاده از سه نسخة خطی کامل محفوظ در ترکیه واتیکان و آلمان و نیز دو نسخة ناقص کتابخانه های لیدن و نیویورک تصحیح و با شرح و توضیح مفصلی انتشار دادند ظاهر امر این است که موسی بن شاکر منجم بوده و در خراسان به خدمت مامون پیوسته و با وی به بغداد رفته و پس از درگذشت وی مامون مراعات احوال فرزندان وی را می نموده است. اهمیت کار های نجومی بنوموسی و شهرت آنان در بین ریاضیدانان دوره اسلامی از این رو پیداست که بیرونی در چند موضوع از آثار خود از آنان نام برده و از صحت رصدهایی که انجام داده اند گفت و گو کرده و مهارت و استادی آنان را در عمل ستوده است. تقویم صحیح و دقیق اعتدالین و محاسبه عرض های کوتاه از عرض های بلند و محاسبه طول ( مدارات و استوا ) از کارهای مهم ایشان در نجوم بوده است. مکتوبات علمی : معرفه مساحه الاشکال البسیطه و الکریه الحیل ( نخستین کتابی که در دوره اسلامی درباره مکانیک نوشته شده است. ) تحریر مخروطات ابلونیوس ( ترجمه مخروطات اپولونیوس ) تولد و وفات این دانشمند ممکن است در منابع مختلف با اختلافی غیر محسوس ذکر شده باشد.


امتیاز این مطلب:
به اشتراک بگذارید :
مطالب مرتبط

نظر خود را بنویسید Click here to cancel the reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

حرفهایی که کهنه نمی شوند
مشاهده آرشیو
کاربران فعال سایت
loader....